Επιμέλεια-Πασχάλης Ι. Νικόλαος
SkiathosVoice.gr
Σε μια πρόσφατη διαδικτυακή μας έρευνα εντοπίσαμε και σας παρουσιάζουμε τα καταγεγραμμένα «ενεργά» και «πιθανώς ενεργά» ρήγματα στην περιοχή της Σκιάθου και των Βορείων Σποράδων, όπως εμφανίζονται στη Γεωπύλη Δεδομένων της Ελληνική Αρχή Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (Ε.Α.Γ.Μ.Ε.).
Στους σχετικούς χάρτες:
- με κόκκινο χρώμα αποτυπώνονται τα ενεργά ρήγματα,
- ενώ με πορτοκαλί τα πιθανώς ενεργά ρήγματα.
Η περιοχή των Βορείων Σποράδων βρίσκεται σε ζώνη με σημαντική τεκτονική δραστηριότητα, γεγονός που εξηγεί την παρουσία αρκετών ρηγμάτων τόσο στον θαλάσσιο χώρο όσο και γύρω από τα νησιά.
Τι είναι ένα ενεργό ρήγμα;
Ένα σεισμικό ρήγμα χαρακτηρίζεται ως ενεργό όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι έχει κινηθεί σε σχετικά πρόσφατο γεωλογικό χρόνο και ενδέχεται να προκαλέσει ξανά σεισμό.
Στη σεισμολογία, ως «πρόσφατη» δραστηριότητα θεωρείται συνήθως:
- η τελευταία περίοδος περίπου 10.000 ετών (Ολόκαινο),
ή - έως και 35.000–125.000 χρόνια σύμφωνα με ορισμένες διεθνείς ταξινομήσεις.
Τα ενεργά ρήγματα:
- μπορούν να παράγουν σεισμούς,
- συνδέονται με σύγχρονη τεκτονική δραστηριότητα,
- και συχνά εμφανίζουν γεωμορφολογικά ίχνη όπως μετατοπίσεις εδάφους, ρηξιγενή πρανή ή σεισμικές ακολουθίες.
Τι σημαίνει «πιθανώς ενεργό» ρήγμα;
Ένα ρήγμα χαρακτηρίζεται πιθανώς ενεργό όταν υπάρχουν ενδείξεις πρόσφατης δραστηριότητας, χωρίς όμως να υπάρχουν επαρκή επιστημονικά δεδομένα για πλήρη επιβεβαίωση.
Αυτό μπορεί να συμβαίνει όταν:
- δεν έχουν πραγματοποιηθεί λεπτομερείς παλαιοσεισμολογικές μελέτες,
- δεν υπάρχουν ιστορικά σεισμικά δεδομένα που να το συνδέουν άμεσα με σεισμούς,
- ή όταν το ρήγμα βρίσκεται κάτω από τη θάλασσα ή καλύπτεται από νεότερα ιζήματα.
Πότε ένα ρήγμα θεωρείται ανενεργό;
Ένα ρήγμα θεωρείται ανενεργό όταν δεν έχει παρουσιάσει κίνηση για πολύ μεγάλο γεωλογικό διάστημα και δεν φαίνεται να σχετίζεται με τη σημερινή τεκτονική δραστηριότητα.
Ωστόσο, στην Ελλάδα — μία από τις πιο σεισμογενείς χώρες της Ευρώπης — οι επιστήμονες είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί πριν χαρακτηρίσουν οριστικά ένα ρήγμα ως «νεκρό».
Πώς μελετώνται τα ρήγματα;
Η μελέτη και επιβεβαίωση της δραστηριότητας ενός ρήγματος γίνεται μέσω:
- δορυφορικών μετρήσεων (GPS και InSAR),
- σεισμολογικών δεδομένων,
- υποθαλάσσιων γεωφυσικών χαρτογραφήσεων,
- γεωλογικών τομών (trenching),
- και μελετών κατολισθήσεων ή ιζημάτων.
Στις θαλάσσιες περιοχές, όπως αυτές γύρω από τις Βόρειες Σποράδες, η αναγνώριση ενεργών ρηγμάτων είναι πιο δύσκολη και απαιτεί εξειδικευμένες επιστημονικές έρευνες.
Η κατανόηση της γεωλογικής δομής της περιοχής βοηθά τόσο στην επιστημονική έρευνα όσο και στην καλύτερη ενημέρωση και προετοιμασία των πολιτών απέναντι στα φυσικά φαινόμενα.
Σε επικοινωνία που είχαμε με τον Σκιαθίτη διδάκτορα σεισμολογίας Απόστολο Αγάλο,τον οποίο ευχαριστουμε θερμά για την βοήθεια του άρθρου ,μας ανέφερε τα παρακάτω:
“Με βάση τους 70 συνολικά σεισμούς που έχουν συμβεί στο ΒΔ τμήμα του νησιού διαφαίνεται πως το τμήμα του ρήγματος που έχει ενεργοποιηθεί καλύπτει το μήκος των 5χλμ και πιθανότατα είναι το κανονικό ρήγμα με διεύθυνση ΝΔ-ΒΑ που διέρχεται απο τις παραλίες Μανδράκι (Ξέρξη), Μανδράκι Ελιάς και συνεχίζει προς τον Ασέληνο με διεύθυνση περίπου Β66Α.
Το ρήγμα αυτό ως κανονικό δρα με τρόπο να ανυψώνει το ΒΔ τμήμα του νησιού.
Οι σεισμοί είναι μαζεμένοι σε συγκεκριμένη περιοχή και δεν δείχνουν να έχουν ενεργοποιήσει όλο το μήκος του ρήγματος. Αν και τα επίκεντρα του Αστεροσκοπείου συνήθως έχουν ακρίβεια μεγαλύτερη του 1 χλμ. ωστόσο η χωρική εξάπλωση των μετασεισμών συμπίπτει με την γεωμετρία του ρήγματος που αναφέρθηκε“
