Του Γιώργου Σανιδά
Όλοι γνωρίζουμε τη βύθιση του Υ/Β Κατσώνης στις 14/9/1943 βόρεια του Κάστρου στη Σκιάθο. Εκείνο που ελάχιστοι έχουν πληροφορηθεί είναι πως στα ίδια νερά, νοτιότερα στο μπουγάζι, τρισίμισι μήνες πριν, στις 29/5/1943 το Κατσώνης βύθισε κοντά στη Σηπιάδα το ισπανικό ατμόπλοιο RIGEL, συλλαμβάνοντας αιχμάλωτο τον καπετάνιο και τέσσερα μέλη του πληρώματος.
Το ”RIGEL” ανήκε στην εταιρεία TRANSCOMAR, η οποία ιδρύθηκε τον Ιούλιο του 1941 και ήταν στην πραγματικότητα «εταιρεία βιτρίνα» η οποία διευθυνόταν από την ναζιστική Γερμανία μέσω της μητρικής ισπανογερμανικής εταιρείας SOFINDUS, η οποία με την σειρά της αποτελούσε κλάδο της μεγάλης και γνωστής γερμανικής εταιρείας ROWAK με έδρα το Βερολίνο.
Από το 1941, λόγω των μεγάλων απωλειών των ιταλικών μεταγωγικών πλοίων, η γερμανική ναυτική διοίκηση αποφάσισε να χρησιμοποιήσει ταυτόχρονα τα ισπανικά πλοία, με ισπανικά πληρώματα και υπό την ουδέτερη ισπανική σημαία, με σκοπό να παραπλανήσει το βρετανικό Βασιλικό Ναυτικό. Κύρια αποστολή των πλοίων αυτών ήταν η μεταφορά καυσίμων, πυρομαχικών και εφοδίων στην στρατιά του Rommel. Η επιχείρηση αυτή έλαβε την μυστική κωδική ονομασία «Operation HETZE».
Την άνοιξη του 1943 στήθηκε απ’ τους Συμμάχους η πρώτη επιχείρηση ενάντια σε ισπανικό πλοίο και πραγματοποιήθηκε την 05.04.1943 από το Β/Υ ΚΑΤΣΩΝΗΣ (κυβερνήτης Βασίλης Λάσκος), το οποίο επιτέθηκε και βύθισε το ισπανικό ατμόπλοιο SAN ISIDRO LABRADOR έξω από τον κόλπο του Μέριχα της Κύθνου, στις δυτικές Κυκλάδες.
Στη συνέχεια, ανέβηκε μεταξύ Σκιάθου και Πηλίου και βύθισε το ”RIGEL”.
Το πλοίο δεν βυθίστηκε σε μεγάλο βάθος. Σύμφωνα με τα επίσημα αρχεία της γερμανικής Ναυτικής Διοίκησης Θεσσαλονίκης της εποχής, πραγματοποιήθηκε πραγματογνωμοσύνη στο σημείο. Το ναυάγιο εντοπίστηκε καμένο και επικαθήμενο σε επίπεδο βυθό, σε βάθος μόλις τεσσάρων μέτρων.
Από τo ”RIGEL” διασώθηκαν 12 μέλη του πληρώματος.Οι διασωθέντες βγήκαν στo νότιο Πήλιο, όπου εντοπίστηκαν από τοπική ομάδα ανταρτών. Οι αντάρτες αφαίρεσαν από τους ναυαγούς και από το μισοβυθισμένο πλοίο κάθε χρήσιμο αντικείμενο. Στη συνέχεια, άφησαν το πλήρωμα ελεύθερο να μεταβεί πεζή προς τον Βόλο.
Λόγω του εξαιρετικά μικρού βάθους (4 μέτρα) και της εγγύτητάς του στην ακτή, το σκάφος ήταν πλήρως προσβάσιμο και ουσιαστικά καταστράφηκε/διαλύθηκε μεταπολεμικά.
Οι 4 Ισπανοί αιχμάλωτοι (ο καπετάνιος και τρία μέλη του πληρώματος) επιβιβάστηκαν στο υποβρύχιο «ΚΑΤΣΩΝΗΣ» και μεταφέρθηκαν με ασφάλεια στη συμμαχική ναυτική βάση στη Βηρυτό (ή τη Χάιφα), η οποία αποτελούσε τότε τη βάση εξόρμησης των ελληνικών υποβρυχίων,
Παραδόθηκαν στις βρετανικές και ελληνικές συμμαχικές αρχές προκειμένου να ανακριθούν. Οι Σύμμαχοι ήθελαν να αποσπάσουν πληροφορίες για τα δρομολόγια, τα φορτία και τις κινήσεις των πλοίων της εταιρείας Transcomar (γερμανικών συμφερόντων με ισπανική σημαία) που εφοδίαζαν τον Άξονα στο Αιγαίο.
Καθώς η Ισπανία ήταν επίσημα ουδέτερη χώρα στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι συλληφθέντες δεν θεωρούνταν τυπικά εχθροί στρατιώτες αλλά ναυτικοί που παραβίασαν τους κανόνες αποκλεισμού. Μετά την ολοκλήρωση των ανακρίσεων, κρατήθηκαν σε συμμαχικά στρατόπεδα για ένα διάστημα και στη συνέχεια επαναπατρίστηκαν στην Ισπανία μέσω διπλωματικών οδών και του Ερυθρού Σταυρού.
πηγές: Αρχείο ελληνικού πολεμικού ναυτικού, υπερεσίες λειτουργίας ΑΙ και http://www.scubadive.gr/forum/showthread.php?t=6879
