Λίγες ώρες μετά τα βίαια επεισόδια στο Ζβέρνετς της Αλβανίας, η ένταση στην περιοχή παραμένει υψηλή. Τα επεισόδια ξέσπασαν κατά τη διάρκεια διαμαρτυρίας κατοίκων και ακτιβιστών που αντιδρούν στα σχέδια δημιουργίας πολυτελών resorts σε παραθαλάσσια έκταση της περιοχής, με αποτέλεσμα να τραυματιστούν αρκετοί άνθρωποι, ανάμεσά τους και ένας Έλληνας ομογενής. Στο επίκεντρο των αντιδράσεων βρίσκεται η προκαταρκτική έγκριση που φέρεται να έδωσε ο πρωθυπουργός της Αλβανία, Έντι Ράμα, στον Τζάρεντ Κούσνερ για την ανάπτυξη πολυτελούς τουριστικού συγκροτήματος στην περιοχή.
Η επενδυτική εταιρεία του γαμπρού του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, και συζύγου της Ιβάνκα Τραμπ, με έδρα το Μαϊάμι σχεδιάζει να μετατρέψει το Ζβέρνετς και το νησί Σαζάν της Αλβανίας σε πολυτελή θέρετρα, στα οποία θα μπορούν οι μεγιστάνες να απολαμβάνουν τις διακοπές τους. Το έργο απέκτησε ουσιαστική υπόσταση όταν η κυβέρνηση του Έντι Ράμα ενέκρινε την επένδυση μέσω του καθεστώτος του «στρατηγικού επενδυτή». Η συγκεκριμένη διαδικασία παρέχει ειδικές αδειοδοτικές διευκολύνσεις και κρατική υποστήριξη για την υλοποίηση του σχεδίου – που συνδυάζει επενδύσεις δισεκατομμυρίων ευρώ, περιβαλλοντικές ανησυχίες, και τοπικές αντιδράσεις.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Το ενδιαφέρον του Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρού του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και ιδρυτή της επενδυτικής εταιρείας Affinity Partners, για την Αλβανία έγινε γνωστό στις αρχές του 2024. Τότε άρχισαν να παρουσιάζονται σχέδια για μεγάλης κλίμακας τουριστικές επενδύσεις στη χώρα, με την Ιβάνκα Τραμπ να συνδέεται ενεργά με το εγχείρημα και να το χαρακτηρίζει ως ένα από τα πιο φιλόδοξα projects που έχει υποστηρίξει η οικογένεια.
Στην καρδιά του σχεδίου βρίσκεται το νησί Σαζάν, ένα νησί στρατηγικής σημασίας στην είσοδο του κόλπου της Αυλώνας. Για δεκαετίες, κατά την κομμουνιστική περίοδο, λειτουργούσε ως στρατιωτική βάση και παρέμενε ουσιαστικά κλειστό για το κοινό. Η περιοχή εντάσσεται στο θαλάσσιο πάρκο Καραμπουρούν–Σαζάν και θεωρείται μία από τις πιο παρθένες και περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές της Αδριατικής.
Παράλληλα, αναπτυξιακά σχέδια προωθούνται και στην περιοχή Ζβέρνετς – Νάρτα, μια προστατευόμενη οικολογική ζώνη με σημαντικούς υδροβιότοπους, σπάνια είδη πανίδας και αποικίες φλαμίνγκο. Το γεγονός αυτό έχει προκαλέσει την έντονη αντίδραση περιβαλλοντικών οργανώσεων, οι οποίες εκφράζουν φόβους για τις επιπτώσεις που ενδέχεται να έχει μια τόσο εκτεταμένη τουριστική ανάπτυξη στο φυσικό περιβάλλον.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Αιματηρά επεισόδια στο Ζβέρνετς και παρέμβαση της Αθήνας
Τα σοβαρά επεισόδια που σημειώθηκαν πρόσφατα στην περιοχή του Ζβέρνετς, στη νότια Αλβανία, έφεραν με τον πιο δραματικό τρόπο στο προσκήνιο αυτές τις αμφιλεγόμενες επενδύσεις. Κατά τη διάρκεια άγριων συγκρούσεων ανάμεσα σε δυνάμεις ασφαλείας και κατοίκους που αντιδρούν στην κατασκευή ενός γιγαντιαίου τουριστικού συγκροτήματος, τραυματίστηκε Έλληνας ομογενής.
Το γεγονός προκάλεσε την άμεση και αυστηρή παρέμβαση της Αθήνας. Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών ζήτησε από τις αλβανικές αρχές πλήρη διερεύνηση των περιστατικών και απόδοση ευθυνών, εκφράζοντας την έντονη ανησυχία του για το κλίμα τρομοκρατίας σε μια περιοχή που βρίσκεται στο επίκεντρο διεθνούς ενδιαφέροντος.
Επένδυση 4 δισ.
Πίσω από τα επεισόδια κρύβεται ένα θηριώδες επενδυτικό σχέδιο που φιλοδοξεί να αλλάξει ριζικά τον χάρτη της αλβανικής ριβιέρας. Η εταιρεία Zvërnec South Adriatic Development προωθεί ένα εκτεταμένο τουριστικό και οικιστικό συγκρότημα στο Ζβέρνετς και τη λιμνοθάλασσα Νάρτα, με τον προϋπολογισμό να ξεπερνά το αστρονομικό ποσό των 4 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Η αρχή αυτής της ιστορίας γράφτηκε το καλοκαίρι του 2021, όταν η Ιβάνκα Τραμπ και ο Τζάρεντ Κούσνερ έκαναν διακοπές με θαλαμηγό στα παράλια της Αλβανίας. Εκεί συναντήθηκαν με τον Αλβανό πρωθυπουργό Έντι Ράμα, ο οποίος τους παρουσίασε τις δυνατότητες «αξιοποίησης» του νησιού Σαζάν – του μεγαλύτερου νησιού της χώρας, που επί δεκαετίες λειτουργούσε ως απόρρητη και απροσπέλαστη στρατιωτική βάση γεμάτη καταφύγια.
Στα τέλη του 2024, η αλβανική κυβέρνηση ενέκρινε το σχέδιο του Κούσνερ, ύψους 1,4 δισεκατομμυρίων δολαρίων, για τη μετατροπή του Σαζάν σε υπερπολυτελές θέρετρο.
Όμως, το Θαλάσσιο Εθνικό Πάρκο Karaburun-Sazan και τα οικοσυστήματα που συνδέονται με το Ζβέρνετς και το Divjakë-Karavasta δεν είναι άδεια οικόπεδα. Είναι από τα πιο ευαίσθητα θαλάσσια και παράκτια περιβάλλοντα της Μεσογείου:
- Φιλοξενούν τη μεσογειακή φώκια (Monachus monachus) που κινδυνεύει με εξαφάνιση.
- Αποτελούν μέρος ενός από τους σημαντικότερους διαδρόμους μεταναστευτικών πτηνών της Ευρώπης (πάνω από 200 είδη πουλιών).
- Το Divjakë-Karavasta αποτελεί το τελευταίο εναπομείναν ανέπαφο σύστημα δέλτα στη Μεσόγειο.
Κι όμως, οι μπουλντόζες πιάνουν δουλειά χωρίς διαφάνεια, χωρίς δημόσια διαβούλευση και, σύμφωνα με τις περιβαλλοντικές οργανώσεις, χωρίς έγκυρες μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
Ανάπτυξη για ποιον;
Ενώ η αλβανική κυβέρνηση προχωρά σε μεγάλα έργα υποδομών στην Αυλώνα (αεροδρόμια, οδικές συνδέσεις) για να εξυπηρετήσει αυτά τα projects, οι απλοί Αλβανοί έχουν το δικαίωμα να αναρωτηθούν: Αυτά τα έργα προορίζονται γι’ αυτούς;
Ποιος ντόπιος θα μπορεί να αντέξει οικονομικά αυτά τα θέρετρα; Ποιος θα έχει πρόσβαση σε αυτές τις παραλίες; Η Αλβανία γίνεται ήδη απρόσιτη οικονομικά για τους ίδιους τους πολίτες της κατά τους καλοκαιρινούς μήνες.
Αυτό που κάποτε ήταν ένας κοινός, δημόσιος φυσικός χώρος, κινδυνεύει να μετατραπεί σε ιδιωτικοποιημένο σκηνικό για πολυεκατομμυριούχους. Και όπως απέδειξαν οι αιματηρές συγκρούσεις στο Ζβέρνετς, το τίμημα αυτής της «ανάπτυξης» πληρώνεται ήδη με βία, κοινωνικό αποκλεισμό και την καταστροφή οικοσυστημάτων που κανένα πολυτελές θέρετρο δεν θα μπορέσει ποτέ να αντικαταστήσει.
