Πόντιση τρισδιάστατων τεχνητών υφάλων στο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Αλοννήσου και Β. Σποράδων

Το Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης Περιφέρειας Θεσσαλίας και το Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ) ολοκλήρωσαν με επιτυχία την πόντιση των τρισδιάστατων εκτυπωμένων τεχνητών δομών-υφάλων στο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Αλοννήσου και Βορείων Σποράδων, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έργου «Αποκατάσταση βαθέων υφάλων και απομάκρυνση απορριμμάτων στη Μεσόγειο θάλασσα-LIFE21-NAT-IT-LIFE DREAM», το οποίο χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του Προγράμματος LIFE 2021–2027 (υποπρόγραμμα “Φύση και Βιοποικιλότητα”). Το έργο υλοποιείται σε περιοχές της Ιταλίας, της Ισπανίας και της Ελλάδας, με συντονιστή το CNR – ISMAR (Ινστιτούτο Θαλάσσιων Επιστημών του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας της Ιταλίας).
Το LIFE DREAM στοχεύει στη βελτίωση της γνώσης σχετικά με την κατανομή των φυσικών υφάλων, την κατάσταση της υγείας τους και τις οικοσυστημικές υπηρεσίες που προσφέρουν, ενώ παράλληλα, επιδιώκει να μελετήσει καλύτερα τις πιέσεις που δέχονται, με ιδιαίτερη έμφαση στην επίδραση από θαλάσσια απορρίμματα. Το έργο προωθεί δράσεις που βοηθούν τόσο στην απομάκρυνση απορριμμάτων από τους ύφαλους όσο και στη πόντιση κατάλληλων δομών που ενισχύουν την αποκατάστασή τους σε περιοχές υποβαθμισμένης οικολογικής κατάστασης. Επιπλέον, δίνει έμφαση σε θέματα πρόληψης νέας συσσώρευσης απορριμμάτων, καθώς και στην ενίσχυση της κυκλικής οικονομίας μέσω καινοτόμων μεθόδων ανακύκλωσης πλαστικών που ανασύρονται από τη θάλασσα. Επίσης, επιδιώκει να ενημερώσει και να ευαισθητοποιήσει το κοινό και ιδιαίτερα τα νέα άτομα με στοχευμένες δράσεις σε σχολεία, για τη σημασία των φυσικών υφάλων και την ανάγκη προστασίας τους. Στην περιοχή έχουν γίνει παρουσιάσεις ευαισθητοποίησης στο σχολείο της Αλοννήσου και σε σχολεία του Νομού Λάρισας.
Οι φυσικοί ύφαλοι αποτελούν οικοσυστήματα εξαιρετικής οικολογικής αξίας, καθώς λειτουργούν ως πυρήνες υψηλής βιοποικιλότητας. Ωστόσο, συγκαταλέγονται μεταξύ των πιο απειλούμενων βενθικών οικοτόπων, εξαιτίας κυρίως της συσσώρευσης θαλάσσιων απορριμμάτων, και ειδικά τμημάτων από αλιευτικά εργαλεία και της επίδρασης από την κλιματική αλλαγή και την άνοδο της θερμοκρασίας. Η εκτεταμένη παρουσία θαλάσσιων απορριμμάτων επηρεάζει άμεσα την υγεία τους, προκαλώντας υποβάθμιση και απώλεια των οικολογικών λειτουργιών τους.
Το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Αλοννήσου και Βορείων Σποράδων αποτελεί μία από τις τέσσερις περιοχές εφαρμογής του έργου στη Μεσόγειο και χαρακτηρίζεται από εκτεταμένους κοραλλιγενείς σχηματισμούς, γοργονίες και άλλα προστατευόμενα είδη. Στην περιοχή εντοπίζονται ευαίσθητοι βενθικοί οικότοποι που δέχονται πιέσεις κυρίως από μικρής κλίμακας αλιευτικές δραστηριότητες.
Οι τεχνητές δομές-ύφαλοι που τοποθετήθηκαν στις δύο περιοχές του Πάρκου, οι οποίες επιλέχθηκαν με βάση την υποβαθμισμένη κατάσταση των φυσικών υφάλων, είναι κατασκευασμένοι με τεχνολογία τρισδιάστατης εκτύπωσης από βιοδιασπώμενα υλικά, τα οποία μιμούνται τους φυσικούς σκελετούς κοραλλιών. Τα υλικά αυτά αποδομούνται σταδιακά στο θαλάσσιο περιβάλλον επιτρέποντας την ανάπτυξη κοραλλιογενών ειδών, σπόγγων και άλλων βενθικών οργανισμών, αφήνοντας τελικά πίσω μια μόνιμη φυσική δομή υφάλου συμβάλλοντας έτσι στους στόχους για την αποκατάσταση της φύσης, που έχουν τεθεί από τη σχετική νομοθεσία. Η διαδικασία αυτή αποτελεί ένα ορόσημο στην προσπάθεια αποκατάστασης κοραλλιογενών οικοσυστημάτων, και πραγματοποιείται για πρώτη φορά στον Ελλαδικό χώρο.