Το ζήτημα της λειψυδρίας και της υδροδότησης είναι ίσως το σημαντικότερο πρόβλημα που καλείται εδώ και χρόνια να αντιμετωπίσει το νησί μας. Ακριβώς γι’ αυτό απαιτεί σοβαρότητα, διαφάνεια, διοικητική επάρκεια και τεχνικά τεκμηριωμένο σχεδιασμό.
Οι πολίτες από την πλευρά τους έχουν επωμισθεί μεγάλες επιβαρύνσεις κατασκευής ιδιωτικών γεωτρήσεων και δεξαμενών συλλογής και αποθήκευσης νερού σε κάθε σπίτι και σε κάθε επιχείρηση ώστε να υπάρχει σχετική αυτονομία που συμβάλει να μη πιέζεται ιδιαίτερα το δίκτυο.
Δυστυχώς όμως κάποιοι δεν εννοούν καταλάβουν ότι σε μια περίοδο κατά την οποία η δημόσια συζήτηση περί προβλημάτων υδροδότησης, και “έκτακτης ανάγκης” η οποία προβάλλεται και αναπαράγεται στα μέσα ενημέρωσης, αποτελεί ίσως τη μεγαλύτερη δυσφήμιση που θα μπορούσε να υποστεί το νησί μας.
Η δημόσια συζήτηση των τελευταίων μηνών, εμμονικά, επιχειρεί να μεταφέρει τις ευθύνες σε τρίτους και σε δήθεν εμπόδια που έθεσαν πολίτες. Η πραγματικότητα είναι διαφορετική.
Το κεντρικό ζήτημα είναι η διοικητική επάρκεια στη διαχείριση ενός τόσο σύνθετου έργου υποδομής.
Ο Δήμος δεν διαθέτει δική του τεχνική υπηρεσία ούτε την απαιτούμενη διαχειριστική ικανότητα για την προκήρυξη, διενέργεια και υποστήριξη ενός διεθνούς δημόσιου διαγωνισμού τέτοιου μεγέθους. Για τον λόγο αυτό επιλέχθηκε αρχικά η λύση της προγραμματικής σύμβασης με άλλον φορέα.
Ωστόσο, η επιλογή αυτή δεν φαίνεται να επέλυσε το πρόβλημα. Αντιθέτως, προέκυψε η ανάγκη αναζήτησης νέας λύσης, αφού ο φορέας που είχε επιλεγεί αρχικά δεν διέθετε την απαιτούμενη διαχειριστική επάρκεια. Το γεγονός αυτό είχε ως συνέπεια την απώλεια πολύτιμου χρόνου σε ένα έργο που ήδη λειτουργούσε υπό ασφυκτικές προθεσμίες.
Είναι χαρακτηριστικό ότι μόλις πριν από δύο ημέρες η Δημοτική Επιτροπή ενέκρινε νέα προγραμματική σύμβαση με τον Δήμο Αγιάς, μάλιστα με τη διαδικασία του κατεπείγοντος. Η εξέλιξη αυτή συνιστά έμμεση παραδοχή ότι μέχρι σήμερα δεν είχε διαμορφωθεί ένα σταθερό και επαρκές διοικητικό σχήμα για την προώθηση του έργου.
Δεν πρόκειται για μια απλή διαδικαστική λεπτομέρεια. Αναδεικνύει ένα σοβαρό έλλειμμα διοικητικού σχεδιασμού και προετοιμασίας. Η διαχειριστική επάρκεια δεν είναι γραφειοκρατική τυπικότητα. Είναι βασική προϋπόθεση για να μπορεί ένας φορέας να σχεδιάσει, να δημοπρατήσει και να υλοποιήσει ένα χρηματοδοτούμενο έργο.
Παράλληλα, εγείρονται σοβαρά ερωτήματα και ως προς τον τεχνικό σχεδιασμό του έργου.
Η επιλογή της θέσης εγκατάστασης φαίνεται ότι έγινε χωρίς να έχουν αξιολογηθεί επαρκώς εναλλακτικές θέσεις χωροθέτησης, παρότι σε έργα αυτής της σημασίας η εξέταση εναλλακτικών λύσεων αποτελεί στοιχείο ορθού σχεδιασμού.
Επιπλέον, η προτεινόμενη θέση υδροληψίας βρίσκεται σε μεγάλο βάθος, γεγονός που δημιουργεί εύλογους προβληματισμούς ως προς τη δυνατότητα άντλησης των απαιτούμενων ποσοτήτων θαλασσινού νερού και κυρίως ως προς το μακροχρόνιο ενεργειακό κόστος λειτουργίας.
Η αφαλάτωση είναι από τη φύση της μια ενεργοβόρα διαδικασία. Για την παραγωγή περίπου 600 κυβικών μέτρων αφαλατωμένου νερού ημερησίως απαιτείται άντληση πολλαπλάσιας ποσότητας θαλασσινού νερού. Επομένως, η επιλογή σημείου που απαιτεί άντληση από μεγάλο βάθος συνεπάγεται σημαντικά αυξημένες ενεργειακές απαιτήσεις, μεγαλύτερη καταπόνηση του εξοπλισμού και υψηλότερο λειτουργικό κόστος για πολλά χρόνια.
Περαιτέρω, η επιλογή εγκατάστασης σε ακίνητο για το οποίο εκκρεμεί δικαστική διαδικασία διόρθωσης κτηματολογικής εγγραφής δημιουργεί πρόσθετα ερωτήματα ως προς τη συνολική ασφάλεια του σχεδιασμού. Ανεξαρτήτως της τελικής δικαστικής έκβασης, η ύπαρξη εκκρεμούς δικαστικής διαδικασίας αποτελεί παράγοντα που οφείλει να συνεκτιμάται στον σχεδιασμό σημαντικών δημοσίων έργων.
Σήμερα η Αλόννησος βρίσκεται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας. Το πρόβλημα είναι πραγματικό και απαιτεί άμεσες και αποτελεσματικές λύσεις.
Όμως η ύπαρξη της κρίσης δεν μπορεί να αποκρύψει τις καθυστερήσεις, τις αδυναμίες σχεδιασμού και τις διοικητικές ελλείψεις που προηγήθηκαν.
Η προθεσμία συμβασιοποίησης του έργου λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2026. Μέχρι τότε πρέπει να ολοκληρωθούν η προκήρυξη του διαγωνισμού, η υποβολή και αξιολόγηση προσφορών, η αντιμετώπιση πιθανών ενστάσεων και προσφυγών, οι απαιτούμενοι έλεγχοι και, τελικά, η υπογραφή της σύμβασης.
Η παράκαμψη της διαδικασίας και η απ’ ευθείας διαπραγμάτευση με το άρθρο 32 ν. 4412/2016 παρέχει στην ΔΕ την εξουσία να επιλέξει τον φορέα υλοποίησης. Ας ελπίσουμε οτι θα κάνει σωστή επιλογή και δεν θα θέσει σε νέες περιπέτειες το έργο.
Οι προθεσμίες είναι πλέον εξαιρετικά ασφυκτικές.
Οι πολίτες της Αλοννήσου δεν έχουν ανάγκη από αναζήτηση αποδιοπομπαίων τράγων ούτε από μεταφορά ευθυνών σε τρίτους. Έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν:
γιατί χάθηκαν πολύτιμοι μήνες,
γιατί απαιτήθηκε νέα προγραμματική σύμβαση,
γιατί το ζήτημα αντιμετωπίζεται πλέον ως κατεπείγον,
ποιο είναι σήμερα το ακριβές χρονοδιάγραμμα,
και κυρίως αν υπάρχει πλέον ένα ρεαλιστικό σχέδιο που να διασφαλίζει ότι δεν θα χαθεί μια τόσο σημαντική χρηματοδοτική ευκαιρία για τον τόπο μας.
Η λειψυδρία είναι πρόβλημα όλων μας. Η αντιμετώπισή της όμως απαιτεί διοικητική επάρκεια, σοβαρό σχεδιασμό, τεχνική τεκμηρίωση, διαφάνεια και λογοδοσία.
