Μια συγκλονιστική φωτογραφία από τη δεκαετία του ’50 ξαναφέρνει στην επιφάνεια μια άγνωστη σε πολλούς σελίδα της ιστορίας της Σκιάθου
Μια εικόνα από μια άλλη εποχή. Μια εικόνα που δεν αποτυπώνει απλώς ανθρώπους πάνω σε ένα καΐκι, αλλά ένα ολόκληρο κομμάτι της ιστορίας και της μνήμης της Σκιάθου.
Στη φωτογραφία διακρίνεται η ανεμότρατα «Αλαμάνα», του Νικολάου Πλωμαρίτη, με καπετάνιο τον Θεόδωρο Παράχου Τζούμα, γνωστό στους Σκιαθίτες ως καπετάν Θοδωρή Τζούμα. Το καΐκι ταξιδεύει προς το σημείο όπου είχε βυθιστεί το ελληνικό υποβρύχιο Υ/Β «Κατσώνης», προκειμένου να αποδοθεί φόρος τιμής στους άνδρες που χάθηκαν στον υγρό τάφο του Αιγαίου.
Δεν πρόκειται για μια απλή εκδρομή.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1950, λίγα μόλις χρόνια μετά τον πόλεμο, ο καπετάν Θοδωρής Τζούμας φόρτωνε την «Αλαμάνα» με κατοίκους της Σκιάθου και ανθρώπους που ήθελαν να τιμήσουν τη μνήμη των πεσόντων. Το καΐκι σημαιοστολιζόταν και οι επιβάτες, ντυμένοι με τα καλά τους, ταξίδευαν προς το στίγμα του ναυαγίου για να αφήσουν στεφάνια και λουλούδια στη θάλασσα.
Η συγκλονιστική αυτή μαρτυρία έχει καταγραφεί και σε δημοσιεύματα που αναφέρονται στην ιστορία της Σκιάθου. Μάλιστα, σε παλαιότερη αφήγηση αναφέρεται ότι ο Θεόδωρος Τζούμας είχε εντοπίσει με την ανεμότρατά του το ναυάγιο και ότι από τις αρχές του ’50 μετέφερε κόσμο στο σημείο, ώστε να αποτίσει φόρο τιμής στα θύματα.
Εκεί όπου έμεινε για πάντα ο «Κατσώνης»
Το Υ/Β «Κατσώνης» βυθίστηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 1943, βόρεια της Σκιάθου, ύστερα από ηρωική και άνιση μάχη με το γερμανικό ανθυποβρυχιακό UJ-2101.
Το υποβρύχιο, κυβερνήτης του οποίου ήταν ο αντιπλοίαρχος Βασίλης Λάσκος, είχε εξαναγκαστεί να αναδυθεί μετά από επίθεση με βόμβες βάθους. Αντί να παραδοθεί, το πλήρωμα συνέχισε τη μάχη με το πυροβόλο του υποβρυχίου. Τελικά το «Κατσώνης» εμβολίστηκε και βυθίστηκε, παρασύροντας στον θάνατο τον κυβερνήτη και δεκάδες μέλη του πληρώματος.
Τρεις άνδρες του πληρώματος κατάφεραν να επιζήσουν και να φτάσουν κολυμπώντας μέχρι τη Σκιάθο, ενώ άλλοι συνελήφθησαν αιχμάλωτοι. Η τοπική κοινωνία, όμως, δεν ξέχασε ποτέ εκείνους που έμειναν πίσω.
Και αυτό ακριβώς αποτυπώνει η φωτογραφία.
Ένα καΐκι γεμάτο ανθρώπους, ελληνικές σημαίες να ανεμίζουν, στεφάνια και λουλούδια και, πάνω απ’ όλα, μια ολόκληρη κοινωνία που ταξίδευε στη θάλασσα για να πει ένα «ευχαριστώ» στους ανθρώπους που έπεσαν για την Ελλάδα.
Η «Αλαμάνα» έγινε μέρος της ιστορίας
Το όνομα του σκάφους, «Αλαμάνα», δεν αποτελεί πλέον απλώς μια πληροφορία για ένα παλιό καΐκι. Συνδέθηκε με έναν από τους πιο συγκινητικούς τρόπους με τους οποίους οι Σκιαθίτες κράτησαν ζωντανή τη μνήμη του «Κατσώνη».
Η φωτογραφία, που έχει παρουσιαστεί στο πλαίσιο της έκθεσης «Πρόσφυγες του ’22 στην Αττική και τη Σκιάθο», καταγράφεται ως ιστορικό τεκμήριο της δεκαετίας του ’50 και αναφέρει χαρακτηριστικά την «Αλαμάνα» του Νικολάου Πλωμαρίτη και τον καπετάνιο Θεόδωρο Παράχου Τζούμα.
Και υπάρχει κάτι βαθιά συγκινητικό σε αυτή την εικόνα:
Οι άνθρωποι της Σκιάθου δεν περίμεναν τις επίσημες τελετές για να θυμηθούν. Πήγαιναν οι ίδιοι στη θάλασσα. Εκεί όπου βρισκόταν ο υγρός τάφος των ηρώων.
Σήμερα γνωρίζουμε με ακρίβεια ότι το ναυάγιο του «Κατσώνη» βρίσκεται περίπου 6 ναυτικά μίλια βορειοδυτικά της Σκιάθου, σε βάθος περίπου 253 μέτρων. Εντοπίστηκε και ταυτοποιήθηκε το 2018, 75 χρόνια μετά τη βύθισή του.
Η Σκιάθος, όμως, ήξερε από πολύ νωρίτερα πού κοιμόταν ο «Κατσώνης».
Το ήξεραν οι ψαράδες της.
Το ήξεραν οι άνθρωποι της θάλασσας.
Το ήξερε ο καπετάν Θοδωρής Τζούμας.
Και κάθε φορά που η «Αλαμάνα» έφτανε πάνω από εκείνα τα νερά, η θάλασσα γινόταν ένα απέραντο μνημείο.
Μια φωτογραφία. Ένα καΐκι. Μια θάλασσα γεμάτη μνήμη. Και μια Σκιάθος που δεν ξέχασε ποτέ.
