Σαράντα χρόνια συμπληρώνονται σήμερα (26.04.2026) από τη μεγαλύτερη πυρηνική καταστροφή που έχει συμβεί στον κόσμο. Η έκρηξη του τέταρτου αντιδραστήρα του πυρηνικού εργοστασίου στο Τσέρνομπιλ της Ουκρανίας την 26η Απριλίου του 1986 απετέλεσε μία τεράστια ανθρωπιστική και περιβαλλοντική καταστροφή που επηρέασε εκατομμύρια ανθρώπους σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης. Το γεγονός και οι επιπτώσεις του συγκλόνισαν την Ευρώπη.
Ήταν 1:23 τα ξημερώματα της 26ης Απριλίου 1986, όταν στον πυρηνικό σταθμό «Βλαντιμίρ Ίλιτς Λένιν», κοντά στην πόλη Πρίπιατ, μια αλυσίδα λανθασμένων χειρισμών και τεχνικών αδυναμιών οδήγησε στο αδιανόητο. Κατά τη διάρκεια ενός πειράματος ασφαλείας, οι μηχανικοί απενεργοποίησαν κρίσιμα συστήματα προστασίας, αφήνοντας τον αντιδραστήρα να λειτουργεί σε εξαιρετικά ασταθείς συνθήκες
Μέσα σε δευτερόλεπτα, η κατάσταση ξέφυγε από κάθε έλεγχο. Δύο ισχυρές εκρήξεις τίναξαν στον αέρα το κάλυμμα του αντιδραστήρα, βάρους 1000 τόνων, και μια πύρινη στήλη ραδιενέργειας υψώθηκε στον ουρανό. Για δέκα ημέρες, το κατεστραμμένο πυρηνικό καύσιμο συνέχισε να καίγεται, απελευθερώνοντας στην ατμόσφαιρα ραδιενεργά υλικά σε ποσότητες που συγκρίνονται με εκατοντάδες ατομικές βόμβες.
Το ραδιενεργό νέφος δεν γνώριζε σύνορα. Από την Ουκρανία και τη Λευκορωσία, εξαπλώθηκε σε ολόκληρη την Ευρώπη, φτάνοντας μέχρι τον Αρκτικό Κύκλο.
Τα πρώτα 24ωρα το καθεστώς της ΕΣΣΔ αρνείται τα πάντα, αλλά όταν σταθμοί παρατήρησης στη Σουηδία καταγράφουν υψηλά επίπεδα ραδιενέργειας, ζητούνται εξηγήσεις και οι Σοβιετικοί αναγκάζονται να παραδεχτούν «ένα μικρό ατύχημα». Η πραγματικότητα, ήταν δραματικά διαφορετική.
Η περιοχή εκκενώθηκε εσπευσμένα. Περισσότεροι από 100.000 άνθρωποι εγκατέλειψαν τα σπίτια τους, πολλοί από αυτούς για πάντα. Οι λεγόμενοι «liquidators» – πυροσβέστες, στρατιώτες και εργάτες – ρίχτηκαν στη μάχη με τη ραδιενέργεια, συχνά χωρίς επαρκή προστασία, πληρώνοντας βαρύ τίμημα.
Το Τσέρνομπιλ επέφερε μεγάλο αριθμό θανάτων, μόνο τους πρώτους μήνες περί τις 31 απώλειες εργατών και πυροσβεστών, ενώ υπολογίζονται σε χιλιάδες μακροπρόθεσμα, οδήγησε στον εκτοπισμό, λόγω εκκενώσεων, εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων και στη δημιουργία ενός κύματος πανικού που σκέπασε την Ευρώπη, κατά κάποιους, βαρύτερα κι από το ίδιο το ραδιενεργό νέφος.
