Επιμέλεια-Πασχάλης Ι. Νικόλαος
SkiathosVoice.gr
Μερικά από τα πιο θεαματικά αντικείμενα στο Σύμπαν δεν τα βλέπουμε με τα μάτια μας αλλά με… ραδιοκύματα. Εκεί αποκαλύπτονται τεράστιες «φυσαλίδες» ενέργειας που εκτοξεύονται από υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες στο κέντρο γαλαξιών. Μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Monthly Notices of the Royal Astronomical Society (MNRAS) εστιάζει σε ένα τέτοιο κολοσσιαίο σύστημα και δείχνει ότι η κεντρική μαύρη τρύπα δεν δρα συνεχώς — αλλά σε κύκλους: σβήνει, «κοιμάται» και μετά ξαναπαίρνει μπροστά.
Το αποτέλεσμα είναι ένα από τα μεγαλύτερα ραδιο-συστήματα που έχουν βρεθεί ποτέ.
Τι παρατήρησαν οι αστρονόμοι
Το αντικείμενο, με κωδική ονομασία J1007+3540, εκτείνεται σε περίπου 1,5 εκατομμύριο έτη φωτός. Για σύγκριση, ο Γαλαξίας μας έχει διάμετρο «μόλις» ~100.000 έτη φωτός. Δηλαδή μιλάμε για μια δομή δεκαπλάσια και βάλε.
Για να το μελετήσουν, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν δύο από τα πιο ισχυρά ραδιοτηλεσκόπια στον κόσμο:
- το LOFAR (Ευρώπη)
- και το Giant Metrewave Radio Telescope (uGMRT) στην Ινδία
Αυτά «βλέπουν» χαμηλές ραδιοσυχνότητες, ιδανικές για να αποκαλύπτουν παλιές, ξεθωριασμένες εκπομπές — σαν αρχαιολογικά στρώματα στο διάστημα.
Η βασική ανακάλυψη με απλά λόγια
Οι εικόνες έδειξαν κάτι απρόσμενο:
οι λοβοί (οι τεράστιες ραδιο-φυσαλίδες στις άκρες) δεν έχουν όλοι την ίδια ηλικία.
- Οι εξωτερικοί είναι πολύ παλιοί, εκατοντάδων εκατομμυρίων ετών
- Οι εσωτερικοί είναι νεότεροι
Αυτό σημαίνει ότι η μαύρη τρύπα:
- ενεργοποιήθηκε και έστειλε πίδακες ύλης
- σταμάτησε
- και αργότερα… ξανάρχισε
Σαν ένα κοσμικό ηφαίστειο που εκρήγνυται σε διαφορετικές εποχές.
Με άλλα λόγια, οι γαλαξιακοί πυρήνες έχουν «κύκλους ζωής», δεν είναι μόνιμα ενεργοί.
Γιατί έχει σημασία το περιβάλλον
Ο γαλαξίας δεν βρίσκεται στο κενό. Ανήκει σε ένα σμήνος γαλαξιών, το WHL 100706.4+354041, γεμάτο καυτό, αραιό αέριο.
Αυτό το αέριο λειτουργεί σαν «αόρατη ατμόσφαιρα» που:
- επιβραδύνει τους πίδακες
- στραβώνει τις δομές
- επηρεάζει το πόσο μακριά φτάνει η ενέργεια
Άρα το σχήμα που βλέπουμε δεν εξαρτάται μόνο από τη μαύρη τρύπα, αλλά και από το «περιβάλλον» μέσα στο οποίο κινείται.
Είναι λίγο σαν καπνός που απλώνεται αλλιώς σε άπνοια και αλλιώς σε δυνατό αέρα.
Τι μας μαθαίνει αυτή η ανακάλυψη
Η μελέτη βοηθά να απαντηθούν μεγάλα ερωτήματα:
- Πόσο συχνά «ξυπνούν» οι υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες;
- Πώς επηρεάζουν την εξέλιξη των γαλαξιών γύρω τους;
- Πώς αλληλεπιδρά η ενέργεια των AGN με το αέριο των σμηνών;
Κυρίως όμως δείχνει κάτι όμορφο:
το Σύμπαν δεν είναι στατικό — έχει παλμούς, κύκλους και επαναλήψεις σε κλίμακες εκατοντάδων εκατομμυρίων ετών.
Ακόμη και οι πιο τεράστιες δομές «αναπνέουν».
Μπορείτε να βρείτε το επιστημονικό άρθρο εδώ:
https://academic.oup.com/mnras/article/545/4/staf2038/8424076?login=false
