Επιμέλεια-Πασχάλης Ι. Νικόλαος
SkiathosVoice.gr
Αστρονόμοι ανακάλυψαν ένα ιδιαίτερα ασυνήθιστο πλανητικό σύστημα γύρω από τον ερυθρό νάνο αστέρα LHS 1903, σε απόσταση περίπου 116 ετών φωτός από τη Γη. Το σύστημα αποτελείται από τέσσερις πλανήτες, όμως η διάταξή τους δεν ταιριάζει με όσα μέχρι σήμερα θεωρούσαμε «κανόνα» για τον σχηματισμό πλανητών.
Το παράδοξο του LHS 1903
Συνήθως, στα πλανητικά συστήματα:
- Οι βραχώδεις (γήινοι) πλανήτες βρίσκονται κοντά στο άστρο
- Οι πλανήτες με παχιά ατμόσφαιρα αερίων βρίσκονται πιο μακριά
Στην περίπτωση όμως του LHS 1903, συμβαίνει το αντίθετο:
- Οι εσωτερικοί πλανήτες έχουν πλούσιες ατμόσφαιρες (σαν μικροί Ποσειδώνες)
- Ο εξωτερικός πλανήτης (LHS 1903 e) είναι βραχώδης και πυκνός
Ο συγκεκριμένος πλανήτης έχει: - ακτίνα περίπου 1,7 φορές της Γης
- μάζα σχεδόν 6 φορές μεγαλύτερη
- και φαίνεται να μην διαθέτει παχιά ατμόσφαιρα
Αυτό τον τοποθετεί σε μια ιδιαίτερη κατηγορία γνωστή ως “radius valley”.
Το «κενό ακτίνας» (radius valley)
Οι εξωπλανήτες συχνά χωρίζονται σε δύο βασικές ομάδες:
- Super-Earths → μικροί, βραχώδεις πλανήτες
- Sub-Neptunes → μεγαλύτεροι, με αέρια ατμόσφαιρα
Ανάμεσα σε αυτές τις δύο κατηγορίες υπάρχει ένα «κενό» σε πληθυσμό πλανητών, που ονομάζεται radius valley.
Η επικρατούσα θεωρία λέει ότι:
- Οι κοντινοί πλανήτες χάνουν την ατμόσφαιρά τους λόγω ακτινοβολίας
- Οι πιο μακρινοί τη διατηρούν
Όμως το LHS 1903 e δεν ακολουθεί αυτό το μοτίβο.
Τι εξετάζουν οι επιστήμονες
Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής τον Thomas Wilson, χρησιμοποίησε δεδομένα από:
- το διαστημικό τηλεσκόπιο TESS,το CHEOPS της ESA και επίγεια τηλεσκόπια
Στη συνέχεια προσομοίωσαν πιθανά σενάρια:
Σενάρια που απορρίφθηκαν:
- Μεγάλη σύγκρουση → θα αποσταθεροποιούσε το σύστημα
- Συνεχής βομβαρδισμός → θα επηρέαζε και άλλους πλανήτες
- Μετανάστευση από μακριά → θα είχε ακόμα περισσότερα αέρια
Η πιο πιθανή εξήγηση
Η επικρατέστερη θεωρία είναι ότι:
Ο πλανήτης σχηματίστηκε αργότερα, όταν το πρωτοπλανητικό δίσκο είχε ήδη χάσει μεγάλο μέρος των αερίων.
Με απλά λόγια: Οι εσωτερικοί πλανήτες «γεννήθηκαν νωρίς» και απέκτησαν ατμόσφαιρες ενώ ο εξωτερικός σχηματίστηκε σε περιβάλλον φτωχό σε αέρια → παρέμεινε βραχώδης
Γιατί έχει σημασία αυτή η ανακάλυψη
Η μελέτη δείχνει ότι:
- Δεν υπάρχει μία και μοναδική «συνταγή» για τον σχηματισμό πλανητών
- Τα συστήματα γύρω από ερυθρούς νάνους μπορεί να λειτουργούν διαφορετικά από το δικό μας
- Το Ηλιακό Σύστημα ίσως είναι πιο «ιδιαίτερο» απ’ όσο νομίζαμε
Το μέλλον της έρευνας
Οι επιστήμονες περιμένουν περισσότερα δεδομένα από την αποστολή PLATO της ESA (εκτόξευση ~2027), η οποία θα βοηθήσει να εντοπιστούν παρόμοια συστήματα.
Όπως λένε οι ερευνητές:
«Όσο περισσότερο μελετάμε τους εξωπλανήτες, τόσο καταλαβαίνουμε ότι οι πλανήτες μπορούν να σχηματιστούν με πολλούς διαφορετικούς τρόπους.»
