Αγαπητές κυρίες και αγαπητοί κύριοι,
Με αφορμή όσα έχουν γραφτεί τις τελευταίες ημέρες στο διαδίκτυο σχετικά με τα
σχέδια της Δημοτικής Αρχής για τη δημιουργία της νέας μαρίνας στη Σκιάθο, θα ήθελα να
καταθέσω κι εγώ ορισμένες σκέψεις και προτάσεις, εστιάζοντας κυρίως στο λιμάνι της
Σκιάθου και γενικότερα στην ακτοπλοΐα.
Γεννήθηκα και μεγάλωσα στην αγαπημένη μας Σκιάθο και προέρχομαι από ναυτική
οικογένεια, καθώς ο πατέρας μου, ο θείος μου και οι παππούδες μου είχαν άμεση σχέση
με την ακτοπλοΐα, ενώ και ο αδερφός μου δραστηριοποιείται αρκετά χρόνια στον χώρο
του yachting και στα κοινά του Δήμου.
Έτσι, από μικρή ηλικία, η θάλασσα και τα πλοία αποτελούσαν αναπόσπαστο κομμάτι της
ζωής μου και ήταν φυσικό να ακολουθήσω κι εγώ το ναυτικό επάγγελμα. Σπούδασα στο
εξωτερικό και σήμερα είμαι Πλοίαρχος Εμπορικού Ναυτικού, έχοντας περίπου 20 χρόνια
επαγγελματικής εμπειρίας στην ακτοπλοΐα και την κρουαζιέρα, σε μεγάλες ναυτιλιακές
εταιρείες στην Ελλάδα και το εξωτερικό.
Μέσα λοιπόν από αυτή την εμπειρία, αλλά κυρίως μέσα από την αγάπη και το
ενδιαφέρον μου για τον τόπο μας, θα ήθελα σήμερα να μοιραστώ μαζί σας ορισμένες
σκέψεις και προτάσεις για το λιμάνι και το μέλλον της Σκιάθου.
Θα συμφωνούσα, λοιπόν, απόλυτα με όσους υποστηρίζουν ότι κάποια στιγμή θα πρέπει
να ανοίξει μια ουσιαστική συζήτηση για το πού θέλουμε να πάμε και, κυρίως, τι είδους
ανάπτυξη θέλουμε για τον τόπο μας.
Μια μαρίνα 420 θέσεων και άνω θα μπορούσε ασφαλώς να αποτελεί ένα θεμιτό και
φιλόδοξο σενάριο, εφόσον όμως μπορεί να υποστηριχθεί από τα απαραίτητα συνοδά
έργα, όπως άλλωστε έχουν ήδη επισημάνει και άλλοι συμπολίτες μας — και θα μου
επιτρέψετε να μην αναφερθώ σε ονόματα, ώστε να μην αδικήσω ή ξεχάσω κανέναν.
Τέτοια έργα, κατά την άποψή μου, είναι πρωτίστως ο κύριος επιβατικός λιμένας, ένα
επαρκές οδικό δίκτυο και οι απαραίτητες θέσεις στάθμευσης, αλλά και οι κατάλληλες
υποδομές για ανεφοδιασμό καυσίμων, ηλεκτροδότηση, ύδρευση και αποχέτευση.
Με άλλα λόγια, πριν αποφασίσουμε το μέγεθος μιας νέας μαρίνας, θεωρώ ότι πρέπει να
εξετάσουμε συνολικά τις υποδομές που απαιτούνται για να μπορεί αυτή να λειτουργήσει
σωστά και να εξυπηρετήσει πραγματικά τη Σκιάθο.
Προσωπικά, μπορώ να κατανοήσω και να σεβαστώ και τις δύο απόψεις. Από τη μία,
υπάρχει η άποψη ότι το νησί έχει ήδη φτάσει ή ακόμη και ξεπεράσει τα όρια της
τουριστικής του ανάπτυξης και ότι πρέπει πλέον να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην
προστασία του φυσικού του κάλλους και του χαρακτήρα του.
Από την άλλη, υπάρχει η άποψη ότι η Σκιάθος πρέπει να συνεχίσει να εξελίσσεται, μέσα
όμως από σωστά σχεδιασμένα έργα και υποδομές που θα βελτιώσουν την ποιότητα του
τουρισμού και συνολικά την εμπειρία τόσο των επισκεπτών όσο και των κατοίκων.
Θεωρώ επίσης ιδιαίτερα σημαντικό η μαρίνα και ο επιβατικός λιμένας να είναι σαφώς
διαχωρισμένοι, πρωτίστως για λόγους ναυτικής ασφάλειας. Δεν είναι ορθό μεγάλα
επιβατηγά πλοία, κατά τη διάρκεια των χειρισμών πρόσδεσης ή απόπλου, να επιχειρούν
στον ίδιο περιορισμένο θαλάσσιο χώρο όπου ταυτόχρονα κινούνται δεκάδες μικρά
σκάφη αναψυχής. Ένα λάθος, μία μηχανική βλάβη ή ένας λανθασμένος χειρισμός μπορεί
να δημιουργήσει συνθήκες σοβαρού ναυτικού ατυχήματος. Η ασφαλής μανούβρα ενός
μεγάλου πλοίου απαιτεί επαρκή και, κατά το δυνατόν, ελεύθερο χώρο χειρισμών.
Παράλληλα, στον σχεδιασμό που έχει παρουσιαστεί δεν φαίνεται να προβλέπονται
επαρκείς χερσαίες υποδομές για τη λειτουργία ενός σύγχρονου επιβατικού λιμένα. Δεν
διακρίνονται χώροι συγκέντρωσης και προσωρινής στάθμευσης των οχημάτων πριν από
την επιβίβασή τους στα πλοία, ούτε κατάλληλοι χώροι αναμονής, ασφαλούς διακίνησης
και επιβίβασης των επιβατών. Πρόκειται για βασικές λειτουργίες ενός επιβατικού
λιμένα, ιδιαίτερα κατά τους θερινούς μήνες, όταν η ταυτόχρονη παρουσία επιβατών, Ι.Χ.,
φορτηγών, λεωφορείων και δίκυκλών μπορεί να είναι ιδιαίτερα αυξημένη.
(Δείτε παρακάτω μερικές φωτογραφίες από ποιούμενα καλοκαιριά):
Βλέποντας, λοιπόν, τις παραπάνω φωτογραφίες, θα ήθελα να θέσω ένα πολύ απλό αλλά,
κατά τη γνώμη μου, ουσιαστικό ερώτημα: εάν αύριο συμβεί ένα σοβαρό ναυτικό
ατύχημα στο λιμάνι της Σκιάθου, ποιος θα αναλάβει την ευθύνη; Ο Πλοίαρχος; Το
Λιμεναρχείο; Ο Δήμος; Η ναυτιλιακή εταιρεία; Ή ο αρμόδιος φορέας διαχείρισης του
λιμένα;
Και ο προβληματισμός αυτός γίνεται ακόμη μεγαλύτερος εάν λάβουμε υπόψη ότι, με τον
προτεινόμενο σχεδιασμό, ο αριθμός των θέσεων της μαρίνας πρόκειται να αυξηθεί
σημαντικά — σχεδόν να τετραπλασιαστεί. Είναι εύλογο ότι μια τόσο μεγάλη αύξηση των
σκαφών θα επιφέρει αντίστοιχα πολύ μεγαλύτερη κίνηση εντός του λιμένα και, κατά
συνέπεια, αυξημένη πιθανότητα επικίνδυνων καταστάσεων, ιδιαίτερα όταν στον ίδιο
θαλάσσιο χώρο πραγματοποιούν χειρισμούς μεγάλα επιβατηγά πλοία
Ποιος, τελικά, έχει την ευθύνη όταν ένας Πλοίαρχος καλείται να πραγματοποιήσει
χειρισμούς μέσα σε έναν λιμένα με περιορισμένο χώρο, αυξημένη κίνηση μικρών
σκαφών και υποδομές που, κατά την άποψή μου, δεν ανταποκρίνονται πλέον στις
σημερινές ανάγκες της επιβατηγού ναυτιλίας;
Και ακριβώς γι’ αυτό θεωρώ ότι, πριν ληφθούν οριστικές αποφάσεις για ένα τόσο
σημαντικό έργο, θα ήταν σωστό στη συζήτηση και στον σχεδιασμό να συμμετέχουν όλοι
οι άμεσα εμπλεκόμενοι φορείς και επαγγελματίες. Άνθρωποι που διαθέτουν όχι μόνο τη
θεωρητική και τεχνική γνώση, αλλά και την πρακτική εμπειρία της καθημερινής
λειτουργίας ενός λιμένα — Πλοίαρχοι, Λιμενικές Αρχές, ναυτιλιακές εταιρείες, φορείς
διαχείρισης του λιμένα, επαγγελματίες της μαρίνας και, φυσικά, οι αρμόδιοι μελετητές
και μηχανικοί.
Ένα έργο που θα καθορίσει το λιμάνι και, σε μεγάλο βαθμό, την εικόνα και τη λειτουργία
της Σκιάθου για τις επόμενες δεκαετίες θεωρώ ότι πρέπει να είναι αποτέλεσμα
ουσιαστικού διαλόγου και συνεργασίας όλων όσοι έχουν τη γνώση, την εμπειρία αλλά
και την ευθύνη να το κάνουν σωστά.
Δεν θέτω το ερώτημα για να αποδώσω ευθύνες σήμερα σε κάποιον. Το θέτω γιατί
θεωρώ ότι ο σωστός σχεδιασμός πρέπει να προηγείται του ατυχήματος και όχι να
ακολουθεί μετά από αυτό. Και όταν μιλάμε για το νέο λιμενικό μέτωπο της Σκιάθου, η
ασφάλεια της ναυσιπλοΐας πρέπει να αποτελεί βασική προτεραιότητα του σχεδιασμού.
Η δική μου εναλλακτική πρόταση, λοιπόν, θα ήταν σε βάθος χρόνου η μαρίνα και ο
κύριος επιβατικός λιμένας να διαχωριστούν λειτουργικά και χωροταξικά, με ό,τι αυτό
συνεπάγεται. Είτε να εξεταστεί διαφορετική χωροθέτηση της μαρίνας είτε, εφόσον αυτό
είναι τεχνικά και περιβαλλοντικά εφικτό, διαφορετική χωροθέτηση του επιβατικού
λιμένα.
Και φυσικά δεν πρέπει να ξεχνάμε μία ακόμη ιδιαιτερότητα της Σκιάθου: στην ίδια άμεση
περιοχή λειτουργεί και το αεροδρόμιο. Επομένως, οποιοσδήποτε νέος λιμενικός σχεδιασμός θα πρέπει να εξετάσει πολύ προσεκτικά και τους περιορισμούς που προκύπτουν από τη γειτνίαση λιμένα και αεροδρομίου, ιδιαίτερα σε σχέση με μεγάλα
πλοία και ιστιοφόρα, το ύψος των υπερκατασκευών και των ιστών τους και τις
διαδικασίες προσέγγισης και απογείωσης των αεροσκαφών.
Έχουμε, δηλαδή, σε έναν σχετικά περιορισμένο χώρο τρεις διαφορετικές
δραστηριότητες — ακτοπλοΐα, σκάφη αναψυχής και αεροπορική κίνηση — καθεμία με τις δικές της επιχειρησιακές απαιτήσεις και απαιτήσεις ασφαλείας. Γι’ αυτό πιστεύω ότι ο
μελλοντικός σχεδιασμός δεν μπορεί να εξετάζει τη μαρίνα μεμονωμένα, αλλά ολόκληρη τη λειτουργία της περιοχής ως ένα ενιαίο σύστημα.
Κατά καιρούς έχω ακούσει πολλά διαφορετικά σενάρια σχετικά με το πού θα μπορούσε
να χωροθετηθεί ένας νέος επιβατικός λιμένας στη Σκιάθο. Έχω ακούσει προτάσεις για
την Ασπρόνησο, για τον Ξάνεμο, ακόμη και για την απέναντι πλευρά προς το
Κατηγιώργη. Ομολογώ ότι κάποιες φορές αναρωτήθηκα αν ορισμένες από αυτές τις
προτάσεις λέγονταν περισσότερο ως αστείο — φαίνεται όμως ότι κάποιοι τις εννοούσαν
απολύτως σοβαρά.
Θα μου επιτρέψετε να μην μπω σήμερα στη διαδικασία να αναλύσω την κάθε μία
ξεχωριστά, γιατί μόνο αυτή η συζήτηση θα μπορούσε ίσως να μας απασχολήσει για
ώρες.
Από τις περιοχές, λοιπόν, που προσωπικά θεωρώ ότι θα άξιζε τουλάχιστον να
εξεταστούν σοβαρά, η δική μου πρόταση θα ήταν η περιοχή στο Σιφερι, κάτω από το
νεκροταφείο. Και θέλω να τονίσω ότι μιλάω για μια πρόταση προς διερεύνηση και
όχι για μια έτοιμη τεχνική λύση.
Εκεί θα μπορούσε να εξεταστεί κατά πόσο είναι τεχνικά, περιβαλλοντικά και
συγκοινωνιακά εφικτή η δημιουργία ενός νέου επιβατικού λιμένα, ώστε να επιτευχθεί ο
ουσιαστικός διαχωρισμός του από τη μαρίνα. Και εφόσον ένας τέτοιος σχεδιασμός
αποδεικνυόταν βιώσιμος, τότε ίσως θα μπορούσαμε να εξετάσουμε και κάτι ακόμη: τη
δυνατότητα δημιουργίας μίας ανεξάρτητης θέσης πρόσδεσης κρουαζιερόπλοιου.
Έτσι, αντί να προσπαθούμε να χωρέσουμε μαρίνα, ακτοπλοΐα και ενδεχομένως
κρουαζιέρα στον ίδιο περιορισμένο χώρο, θα μπορούσαμε να αρχίσουμε να συζητάμε
έναν πραγματικό διαχωρισμό των χρήσεων, με μεγαλύτερη ασφάλεια και καλύτερες
προοπτικές για το μέλλον
Πιθανά πλεονεκτήματα νέου επιβατικού λιμένα στο Σιφερι
- Περισσότερο προστατευμένος λιμένας από τις επικρατούσες καιρικές συνθήκες.
- Αποσυμφόρηση του παραλιακού δρόμου, με δυνατότητα απευθείας σύνδεσης της
κίνησης με τον περιφερειακό. - Σαφής διαχωρισμός επιβατικού λιμένα και μαρίνας, για μεγαλύτερη ασφάλεια στη
ναυσιπλοΐα. - Απομάκρυνση από την άμεση περιοχή του αεροδρομίου και τους σχετικούς
περιορισμούς. - Νέες και σύγχρονες λιμενικές υποδομές, σχεδιασμένες εξαρχής για τις πραγματικές
ανάγκες της Σκιάθου. - Οργανωμένοι χώροι αναμονής και επιβίβασης επιβατών.
- Χώροι αναμονής Ι.Χ., λεωφορείων και φορτηγών πριν από την επιβίβαση.
- Επαρκής και ασφαλής χώρος ελιγμών για τα επιβατηγά πλοία.
- Δυνατότητα ανεξάρτητης θέσης κρουαζιερόπλοιου, εφόσον αυτό κριθεί τεχνικά
και περιβαλλοντικά εφικτό. - Μακροπρόθεσμος σχεδιασμός, με δυνατότητα κάλυψης των αναγκών της Σκιάθου
για τις επόμενες δεκαετίες.
Πιθανά μειονεκτήματα / ζητήματα προς διερεύνηση – Λιμένας στο Σιφερι
- Υψηλό κόστος κατασκευής ενός νέου επιβατικού λιμένα και των συνοδών
υποδομών. - Ανάγκη εκτεταμένων τεχνικών και περιβαλλοντικών μελετών πριν κριθεί εάν η
περιοχή είναι πραγματικά κατάλληλη. - Πιθανή αλλοίωση του φυσικού τοπίου και του παραλιακού μετώπου της περιοχής.
- Νέα οδική σύνδεση με τον περιφερειακό, η οποία ενδεχομένως να απαιτεί
σημαντικά έργα και απαλλοτριώσεις. - Επιπτώσεις στις γειτονικές παραλίες και στην ακτογραμμή, που θα πρέπει να
εξεταστούν με ακτομηχανική μελέτη. - Χωροθέτηση κρουαζιερόπλοιου: απαιτεί ξεχωριστή διερεύνηση ως προς βάθη,
μήκος προβλήτας, χώρο ελιγμών και επιπτώσεις στο περιβάλλον. - Χρονοβόρες αδειοδοτήσεις και χρηματοδότηση, καθώς πρόκειται για έργο πολύ
μεγαλύτερης κλίμακας από μια απλή επέκταση του υφιστάμενου λιμένα.
Δεν γράφω τα παραπάνω για να υποστηρίξω ότι η μία πρόταση είναι σωστή και η άλλη
λάθος, ούτε για να υποδείξω ότι κατέχω τη λύση. Αυτό που πιστεύω είναι ότι έχουμε
σήμερα μια σημαντική ευκαιρία να ανοίξουμε έναν ουσιαστικό διάλογο για το τι Σκιάθο
θέλουμε και, κυρίως, τι Σκιάθο θέλουμε να παραδώσουμε στις επόμενες γενιές.
Εάν πρόκειται να προχωρήσουμε σε έργα τέτοιας κλίμακας, ας τα σχεδιάσουμε με
προσοχή, συνεργασία και μακροπρόθεσμο όραμα — όχι μόνο για τις ανάγκες του
σήμερα, αλλά για τις ανάγκες του νησιού μας για τα επόμενα 20 και 30 χρόνια
Η Σκιάθος είναι ένας μικρός τόπος με μεγάλες δυνατότητες. Ας φροντίσουμε η ανάπτυξή
της να γίνει με τρόπο ασφαλή, βιώσιμο και πάνω απ’ όλα αντάξιο του τόπου που όλοι
αγαπάμε.
Με εκτίμηση,
Ευάγγελος Πασχάλης
Πλοίαρχος Εμπορικού Ναυτικού
