Είπα να σας γλυκάνω ανήμερα τ΄Αη- Γιωργιού, γράφοντας για τα πλέον παραδοσιακά γλυκά της Σκιάθου που λέγονται ΄Χαμαλιά’.
Η ιστορία τους χάνεται στα βάθη των αιώνων και τ’ αναφέρουν φυσικά οι δυο Αλέξανδροι.
Ο Παπαδιαμάντης τα λέει και ζαχαροχαμαλιά καθώς, πέραν της ζάχαρης που περιέχουν, είναι κατάλευκα απ’ την άχνη. Στο διήγημα ‘’Τα συχαρίκια’’ γράφει για ‘’τὸ ὡραῖον γανωμένον καὶ στίλβον σινίον γεμᾶτον ἀπὸ εὐώδη καὶ προκλητικά, λευκὰ καὶ ροδοκοκκινισμένα χαμαλιά’’ και απαντά στο ερώτημα: ‘’Διατί τὰ ἔλεγαν χαμαλιά; Ἐσήμαιναν τὰ ἄλλα χαϊμαλιά, τὰ περίαπτα. Ἦσαν φυλαχτικά, διὰ τό κακὸ μάτι…’’
Ο Μωραιτίδης επίσης, πλέκει το εγκώμιό τους: ”Ω κομψά τριγωνικά, κροκωτά, ροδοψημένα χαμαλιά της πατρίδος μου!
Ω ευώδη, ηδέα γλυκά με οδοντωτάς ξεροψημένας άκρας.
Ω μαλακόν κ’ ευδιάλυτον εις όλα και τα ελάχιστα αρωματώδη συστατικά του!”
Σύμφωνα με τον λαογράφο της Σκιάθου παπα- Γιώργη Ρήγα : “πρόκειται για γλυκίσματα που φτιάχνονται με καρύδια, τριμμένο ψωμί, μέλι και μοσχοκάρφια τυλιγμένα σε φύλλο που τηγανίζονται και στη συνέχεια πασπαλίζονται με ζάχαρη.’’
Απαιτεί ιδιαίτερη τέχνη η παρασκευή τους. Πρέπει να τηγανιστούν σωστά ώστε να μένει ωραίο το τριγωνικό τους σχήμα . Θέλει μαστοριά το φύλλο και η γέμιση πρέπει να είναι η σωστή. Υπάρχουν ακόμα γυναίκες μαστόρισσες στο νησί που φτιάχνουν τα χαμαλιά στις γιορτές.
Γλυκόν ερωτικόν! Το αγαπημένο των ζευγαριών γιατί, λόγω σύνθεσης (καρύδι και μέλι), βοηθά στην ευγονία! ‘’Κάνεις γερά παιδιά’’, έλεγαν οι παλιοί νησιώτες…
Θα σας δώσω κλείνοντας, τη συνταγή της αείμνηστης μητρός μου Μαλαμίτσας για τα χαμαλιά αν κι ο πατριάρχης των παπαδιαμαντικών σπουδών, Ν. Δ. Τριανταφυλλόπουλος θα σας συμβούλευε ν’ αποπειραθείτε να τα φτιάξετε ‘’μόνο αν είστε καθαροί στην καρδιά κι αλαφροΐσκιωτοι”:
-ΖΥΜΗ: Ανακατεύουμε ένα κιλό καλοτριμμένο και καλοκαθαρισμένο καρύδι με: λίγο πάνω από τέταρτο αγνό μέλι, μια φέτα ψίχα ψωμί, λίγο κανέλα, μοσκοκάρυδο, γαρύφαλλο και, ίσα για τη μυρωδιά, ξύσμα πορτοκαλιού.
-ΦΥΛΛO: Ανοίγουμε φύλλο ζυμώνοντας μέτρια αλεύρι, αλατάκι, λίγο λαδάκι και το κάνουμε όσο μπορούμε πιο ψιλό. Απ’ το πόσο ψιλό θα βγει το φύλλο, εξαρτάται και η επιτυχία του χαμαλιού! Στη συνέχεια το χαράζουμε κατά μήκος ανά 10cm και κατά πλάτος ανά 20. Το κάθε κομματάκι το κόβουμε σε τρίγωνο για να πάρει το σχήμα του χαϊμαλιού και πάνω του, πριν το διπλώσουμε προσεκτικά, βάζουμε μια κουταλιά απ’ το μείγμα της ζύμης
ΨΗΣΙΜΟ: Με μια τρυπητή κουτάλα βυθίζουμε το κάθε χαμαλί σε καυτό λάδι και μόλις ψηθεί το φύλλο, τη βγάζουμε.
ΤΕΛΟΣ: Τα κρυώνουμε και τα στεγνώνουμε και μετά τα πασπαλίζουμε με άχνη ζάχαρη και βανίλιες…
Τώρα, για να μην παιδεύεστε, γιατί είναι και μπελαλίδικα τα άτιμα, υπάρχει στη Σκιάθο σήμερα εργαστήρι που τα παρασκευάζει και φέρει το παπαδιαμαντικότατο όνομα ‘’Άνθος του γιαλού’’ αλλά και το ζαχαροπλαστείο της Δαφνούλας Τσολοβίκου
φωτογραφία της Anna Tahtsi
