Του Γιώργου Σανιδά
Όλη η βόρειοανατολική πλευρά της Σκιάθου ονομάζεται Ξάνεμο, όπως και η ταλαίπωρη ακτή ακριβώς πίσω απ’ το διάδρομο του αεροδρομίου. Τι σημαίνει όμως η λέξη;
Το πρόθημα ξ, όταν το δεύτερο συνθετικό της λέξης ξεκινά με φωνήεν, δηλώνει επιτακτικότητα πχ ξακουστός= πολύ ακουστός. Ξάνεμο δηλαδή σημαίνει τόπος με πολύ ισχυρούς ανέμους.
Σε πολλά διηγήματα του Παπαδιαμάντη συναντάμε αυτό το παλιό τοπωνύμιο, στο Όνειρο στο κύμα’ όμως το βρίσκουμε, μέσα στον ποιητικό οίστρο του συγγραφέα, ως ΄Ξάρμενο’.
“Όλο το κατάμερον εκείνο, το καλούμενο Ξάρμενο, από τα πλοία τα οποία κατέπλεον ξάρμενα ή ξυλάρμενα, εξωθούμενα από τας τρικυμίας, ήτο ιδικόν μου”
Παραπάνω διευκρινίζει πως αυτή η περιοχή – ‘η ανεπεπταμένη προς τον Βορράν’ -περιλαμβάνει την Πλατάνα, το Μέγα Γιαλό κλπ. Εκεί τοποθετεί ο συγγραφέας και τον ‘πύργο του Μόσχου’ με την ‘ανεψιάν Μοσχούλα’ η οποία κολυμπούσε την κρίσιμη νύχτα γυμνή κάτω απ’ το φως της σελήνης.
Την περιοχή λοιπόν Ξάνεμο που επέλεξε ως σκηνικό στο συγκεκριμένο διήγημα, τη βάφτισε -ποιητική αδεία- Ξάρμενο από το ξυλάρμενο δηλαδή το πλοίο που πλέει σχεδόν ακυβέρνητο με κατεβασμένα τα πανιά ένεκα της κακοκαιρίας.
Όσο για το χαρακτηρισμό της περιοχής ως κατάμερον, εννοούσε την περιφέρεια που έλεγχε ο ποιμένας-αφηγητής με το κοπάδι του. Το τοπωνύμιο όμως, όπως έγραψα στην αρχή, οφείλει το όνομά του στον σφοδρό άνεμο και αυτό ο Παπαδιαμάντης φυσικά και το γνώριζε…
*Από το βιβλίο μου ”ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ-βιογραφία”
Η φωτογραφία είναι του 1954
