Επιμέλεια-Πασχάλης Ι. Νικόλαος
SkiathosVoice.gr
Τις ημέρες με ισχυρούς νότιους ανέμους, όπως σήμερα στις Σποράδες, πολλοί παρατηρούν ότι η θάλασσα φαίνεται «πιο ψηλά» ή ότι το νερό μπαίνει περισσότερο στις παραλίες και στα λιμάνια. Αυτό το φαινόμενο δεν οφείλεται κυρίως στις παλίρροιες, αλλά σε έναν συνδυασμό μετεωρολογικών και ωκεανογραφικών παραγόντων.
1. Wind setup – Η δύναμη του ανέμου
Όταν φυσάει δυνατός άνεμος πάνω από τη θάλασσα, η τριβή του αέρα μεταφέρει ορμή στο νερό. Το επιφανειακό στρώμα αρχίζει να μετακινείται προς την κατεύθυνση του ανέμου.
Στην περίπτωση των Σποράδων:
- ισχυρός νότιος ή νοτιοανατολικός άνεμος
- μεγάλη διαδρομή πάνω στο Αιγαίο (μεγάλο fetch)
- συσσώρευση νερού προς τις ακτές
Αυτό οδηγεί σε ένα φαινόμενο που λέγεται:
Wind setup = προσωρινή ανύψωση της στάθμης λόγω ανέμου.
Σε κλειστές ή ημίκλειστες περιοχές η άνοδος μπορεί να φτάσει 10–30 cm, ακόμη και περισσότερο όταν ο άνεμος διαρκεί πολλές ώρες.
2. Το βαρομετρικό σύστημα (Inverse Barometer Effect)
Η ατμοσφαιρική πίεση επηρεάζει άμεσα τη στάθμη της θάλασσας.
Όταν πέφτει η πίεση:
- το νερό «επεκτείνεται» προς τα πάνω
- η στάθμη ανεβαίνει
Κανόνας που χρησιμοποιούν οι ωκεανογράφοι:
➡️ 1 hPa πτώση πίεσης ≈ 1 cm άνοδος στάθμης
Άρα ένα χαμηλό βαρομετρικό στο Αιγαίο μπορεί μόνο του να προσθέσει αρκετά εκατοστά στη στάθμη.
3. Τα κύματα και το φαινόμενο wave setup
Όταν μεγάλα κύματα σπάνε κοντά στην ακτή:
- μεταφέρουν μάζα νερού προς την ξηρά
- το νερό «στοκάρεται» προσωρινά στην παραλία
Αυτό αυξάνει το τοπικό επίπεδο της θάλασσας, ειδικά σε:
- ρηχούς κόλπους
- αμμώδεις παραλίες
- λιμάνια με νότιο προσανατολισμό
Το φαινόμενο ονομάζεται wave setup και ενισχύει ακόμη περισσότερο την άνοδο.
4. Γιατί είναι έντονο ειδικά στις Σποράδες
Οι Σποράδες έχουν ιδιαίτερη γεωγραφία:
- ανοικτό μέτωπο προς το κεντρικό Αιγαίο
- πολλούς κόλπους που “κρατούν” νερό
- απότομη μετάβαση από βαθιά σε ρηχά νερά
Αυτό σημαίνει ότι όταν έρχονται νότιοι άνεμοι:
✔ το νερό συγκεντρώνεται ευκολότερα
✔ η στάθμη φαίνεται πιο ψηλή
✔ ο κυματισμός αυξάνει το οπτικό αποτέλεσμα
5. Παλίρροια στο Αιγαίο – μικρός ρόλος
Σε αντίθεση με ωκεάνιες περιοχές, στο Αιγαίο:
- οι παλίρροιες είναι μικρές
- συνήθως λίγα εκατοστά
Άρα όταν βλέπουμε μεγάλη διαφορά:
90% προέρχεται από καιρό και άνεμο, όχι από τη Σελήνη.
Τι παρατηρεί ο κόσμος στην πράξη
Όταν συμβαίνει αυτό το φαινόμενο:
- τα σκαλιά σε λιμάνια φαίνονται πιο «βυθισμένα»
- νερό φτάνει πιο ψηλά στην άμμο
- αυξάνεται η διάβρωση της παραλίας
- οι κάβοι στα σκάφη χρειάζονται ρύθμιση
