Ιστορική απόφαση για τον Όλυμπο έλαβε η 48η Σύνοδος της Επιτροπής Παγκόσμιας Κληρονομιάς, της UNESCO, στην πόλη Μπουσάν της Νότιας Κορέας.
Μετά από ομόφωνη απόφαση εγκρίθηκε η ένταξη του Ολύμπου στον Κατάλογο Παγκόσμιας Πολιτιστικής και Φυσικής Κληρονομιάς της UNESCO.
Σημειώνεται πως ο Όλυμπος αναγνωρίστηκε ως φυσικό και πολιτιστικό αγαθό εξέχουσας οικουμενικής αξίας για την ανθρωπότητα, αποτελώντας πλέον επίσημα μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO.
Με αυτή την απόφαση επισφραγίζεται η διεθνή αναγνώριση της μοναδικής φυσικής, πολιτιστικής και συμβολικής αξίας του εμβληματικού ελληνικού βουνού.
Υπενθυμίζεται πως περίπου 50.000 επισκέπτες ανεβαίνουν στον Όλυμπο κάθε χρόνο. Για τους τοπικούς φορείς η ένταξη του στον κατάλογο της UNESCO αποτελεί ταυτόχρονα ευκαιρία και προειδοποίηση αφού θα μπορούσε να ενισχύσει την προστασία απέναντι στις αυξανόμενες πιέσεις από την τουριστική ανάπτυξη και την κλιματική κρίση. Βάσει της διεθνούς σύμβασης της UNESCO, τα μνημεία που εγγράφονται στον κατάλογο αποκτούν καθεστώς προστατευόμενης περιοχής.
Η UNESCO αναφέρει για τον Όλυμπο… «Ο Όλυμπος βρίσκεται στη βόρεια Ελλάδα και είναι το υψηλότερο βουνό της χώρας. Το μικροκλίμα του, το οποίο προκύπτει από την εγγύτητά του στη θάλασσα και την απότομη υψομετρική του διαφορά, δημιουργεί μια αξιοσημείωτη ποικιλομορφία στο ανάγλυφο, το κλίμα και τη βλάστηση. Σε αυτό το τοπίο, οι αρχαίοι Έλληνες τοποθέτησαν την κατοικία των Δώδεκα Ολύμπιων Θεών, με κυρίαρχο τον Δία, καθώς και των Μουσών και των Χαρίτων. Μέσα από τα έργα του Ησίοδου και του Ομήρου, ο Όλυμπος κατέστη κεντρικό σημείο αναφοράς της ελληνικής μυθολογίας σε ολόκληρο τον ελληνικό και ρωμαϊκό κόσμο, καθιστώντας τον διαχρονικό σύμβολο του ελληνικού πολιτισμού»,
Ο «τόπος των αθανάτων» όπως τον περιέγραψε ο Όμηρος, αναγνωρίστηκε ως ο πρώτος εθνικός δρυμός της Ελλάδας το 1938, προς τιμήν της μοναδικότητας του τοπίου του. Το 1981 αναγνωρίστηκε από την UNESCO ως Απόθεμα Βιόσφαιρας ενώ το 2021 ανακηρύχθηκε εθνικό πάρκο με προεδρικό διάταγμα.
Η ελληνική αποστολή, αποτελούμενη από ειδικούς του Υπουργείου Πολιτισμού και του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, καθώς και του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής, με επικεφαλής τον μόνιμο αντιπρόσωπο της Ελλάδας στην UNESCO, Γιώργο Κουμουτσάκο, πραγματοποίησε τις τελευταίες ημέρες σειρά εντατικών διαβουλεύσεων στο πλαίσιο της συνόδου. Οι συντονισμένες αυτές προσπάθειες οδήγησαν στην ένταξη του Ολύμπου στον σχετικό κατάλογο της UNESCO, μια εξέλιξη με ιδιαίτερη βαρύτητα για τη χώρα, καθώς ενισχύει την πολιτιστική, περιβαλλοντική και οικονομική της προοπτική.
Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Η εγγραφή του Ολύμπου στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO επιβεβαιώνει τη διαχρονική δέσμευση της Ελλάδας στην προστασία, ανάδειξη και βιώσιμη διαχείριση της πολιτιστικής και φυσικής της κληρονομιάς, σύμφωνα με τις αρχές της Σύμβασης Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Ταυτόχρονα, ενισχύει τη διεθνή προβολή ενός τόπου ο οποίος αποτελεί διαχρονικό σύμβολο του ελληνικού πολιτισμού, της φύσης και της οικουμενικής κληρονομιάς, αναδεικνύοντας την κοινή ευθύνη της διεθνούς κοινότητας για τη διαφύλαξή του, προς όφελος των σημερινών και των μελλοντικών γενεών. Η εγγραφή συμπυκνώνει, με μοναδικό τρόπο, την αδιάρρηκτη ενότητα της πολιτιστικής και της φυσικής μας κληρονομιάς. Ο Όλυμπος είναι το βουνό που, μέσα από τα ομηρικά έπη και την αρχαία ελληνική γραμματεία, ταξίδεψε την ελληνική μυθολογία και τον ελληνικό πολιτισμό σε ολόκληρο τον κόσμο. Παραμένει το αιώνιο σύμβολο της κατοικίας των Ολυμπίων Θεών, και ενός πολυδιάστατου και “δραματικού” τοπίου, εμπνέοντας δέος και σεβασμό και συνεχίζοντας να τροφοδοτεί τη σκέψη, την τέχνη, τις επιστήμες και την παγκόσμια πολιτιστική δημιουργία.
Οι χαρακτηρισμοί του Ολύμπου στα έργα του Ομήρου -«πολύπτυχος», για τις πολυάριθμες κορυφές του, «μακρός», που δεσπόζει επιβλητικά στον ορίζοντα, «νιφόεις» χιονοσκεπής, «πολυδειράς» για τις πολλές χαράδρες του- αποτέλεσαν την αφετηρία αυτής της διαχρονικής έμπνευσης. Η εικόνα του Ολύμπου, όπως αποτυπώθηκε από την ποιητική ιδιοφυΐα του Ομήρου, πριν από σχεδόν τρεις χιλιετίες, παραμένει αναλλοίωτη μέχρι σήμερα, προκαλώντας το ίδιο συναίσθημα θαυμασμού και σεβασμού στον σύγχρονο επισκέπτη. Θερμές ευχαριστίες προς τον Μόνιμο Αντιπρόσωπο της Ελλάδας στην UNESCO Γιώργο Κουμουτσάκο, για τη σταθερή και ουσιαστική υποστήριξή του, καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας, προς τα στελέχη του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και του ΟΦΥΠΕΚΑ, καθώς και της Διεύθυνσης Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων και της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πιερίας του Υπουργείου Πολιτισμού. Η επιστημονική κατάρτιση, η αφοσίωση και η άριστη συνεργασία τους οδήγησαν στην επίτευξη του κοινού στόχου της εγγραφής, μιας πολυσήμαντης επιτυχίας που μας κάνει όλους περήφανους».
Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου δήλωσε: «Το φυσικό περιβάλλον της Ελλάδας αποτελεί ζωντανό και αναπόσπαστο μέρος της ταυτότητας, της ιστορίας και του πολιτισμού μας. Η προστασία και η ανάδειξή του βρίσκονται στον πυρήνα της κυβερνητικής μας πολιτικής. Ο Όλυμπος ανακηρύχθηκε πρώτος Εθνικός Δρυμός της Ελλάδας το 1938, αποτελεί καταφύγιο για σπάνια αρπακτικά, ενώ φιλοξενεί το 28% των φυτικών ομάδων – πάνω από 1900 είδη και μάλιστα 27 εξ αυτών που φύονται μόνο στον Όλυμπο και πουθενά αλλού στον κόσμο- και σημαντικούς πληθυσμούς πανίδας. Από τον Όλυμπο, ένα παγκόσμιο σύμβολο που συνδέει τον αρχαίο μύθο του υψηλότερου βουνού της Ελλάδας, ως κατοικίας των θεών, με το περιβαλλοντικό μέλλον της πατρίδας μας, μέχρι τα Απάτητα Βουνά και τα νέα Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα που ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και υλοποιούμε, αποδεικνύουμε στην πράξη ότι η προστασία της φύσης και της βιοποικιλότητας αποτελεί σταθερή εθνική προτεραιότητα. Με την ίδρυση και την ενίσχυση του ΟΦΥΠΕΚΑ θέσαμε τις βάσεις για μια σύγχρονη και ολοκληρωμένη διαχείριση των προστατευόμενων περιοχών της χώρας.
Μέσα από τη συστηματική συνεργασία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, του Υπουργείου Πολιτισμού και του ΟΦΥΠΕΚΑ, καταρτίστηκε ο πλήρης φάκελος της υποψηφιότητας του Ολύμπου για την ένταξή του στον Κατάλογο Παγκόσμιας Πολιτιστικής και Φυσικής Κληρονομιάς της UNESCO, ολοκληρώνοντας με επιτυχία μια προσπάθεια που είχε ξεκινήσει το 2014.Περνάμε τώρα από τη διεθνή αναγνώριση στα συγκεκριμένα έργα. Το αμέσως επόμενο διάστημα υλοποιούμε στον Όλυμπο παρεμβάσεις ύψους άνω των 10 εκατομμυρίων ευρώ, με στόχο την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, τη βελτίωση της προσβασιμότητας και την αειφόρο ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής. Θερμές ευχαριστίες και συγχαρητήρια στην Δρα Διονύσια Χατζηλάκου, διευθύντρια του ΟΦΥΠΕΚΑ που ηγήθηκε της όλης προσπάθειας, καθώς και σε όλους όσοι συνέβαλαν σε αυτή τη μεγάλη εθνική επιτυχία. Ιδιαίτερες ευχαριστίες στην Υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, με την οποία συνεργαστήκαμε για ακόμη μία φορά εποικοδομητικά προς όφελος της Πατρίδας μας. Και μία ξεχωριστή μνεία για την υποστήριξη στον Μόνιμο Αντιπρόσωπο της Ελλάδας στην UNESCO, Γιώργο Κουμουτσάκο. Συνεχίζουμε με σχέδιο και συνέπεια, ώστε να προστατεύσουμε και να αναδείξουμε τη μοναδική φυσική και πολιτιστική κληρονομιά της χώρας μας για τις σημερινές και τις επόμενες γενιές».
Η επιτυχής ολοκλήρωση της υποψηφιότητας του Ολύμπου στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO ως Μικτό Αγαθό είναι το αποτέλεσμα της στενής και αγαστής συνεργασίας μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού και του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την προστασία και ανάδειξη της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς της χώρας. Ο φάκελος υποψηφιότητας καταρτίστηκε από τον Οργανισμό Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α), που εποπτεύεται από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και τη Διεύθυνση Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων του Υπουργείου Πολιτισμού, αξιοποιώντας την τεχνογνωσία των δύο φορέων, στα πεδία της φυσικής και της πολιτιστικής κληρονομιάς. Η επιτυχής έκβαση της υποψηφιότητας αναδεικνύει την δυναμική της διατομεακής συνεργασίας, η οποία, σε συνδυασμό με τη συμβολή των αρμόδιων υπηρεσιών και της τεχνογνωσίας που διαθέτουν, της επιστημονικής κοινότητας και της τοπικής αυτοδιοίκησης, των εμπλεκόμενων φορέων και των υπόλοιπων ενδιαφερομένων μερών, οδήγησε στην τεκμηρίωση, ενός ιδιαίτερα σύνθετου φακέλου, ο οποίος επιτυχώς ανταποκρίθηκε, στις υψηλές απαιτήσεις της Σύμβασης Παγκόσμιας Κληρονομιάς.
Η εγγραφή αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο Όλυμπος εντάσσεται στον Κατάλογο ως μικτό αγαθό, σε μία από τις πλέον απαιτητικές κατηγορίες, η ένταξη των οποίων προϋποθέτει ταυτόχρονη τεκμηρίωση, τόσο των πολιτιστικών, όσο και για τα φυσικών αξιών τους. Οι μικτές εγγραφές αποτελούν, συγκριτικά, μικρό ποσοστό του συνόλου των εγγραφών, στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς, τη μοναδική που παρουσιάστηκε προς εξέταση στην παρούσα Σύνοδο της Επιτροπής. Η Ελλάδα -μαζί με τις παλαιότερες εγγραφές των Μετεώρων και του Αγίου Όρους- διαθέτει τρία μικτά αγαθά στον Κατάλογο, ενώ συνολικά αριθμεί 21 εγγραφές πλέον, γεγονός που καθιστά αυτή την επιτυχία ιδιαίτερα σημαντική για τη χώρα, ενισχύοντας τη διεθνή παρουσία της στο πλαίσιο της Σύμβασης.
Παράλληλα, αυτή η εγγραφή αναγνωρίζει τη μοναδική φυσική αξία του Ολύμπου, ως τόπου εξαιρετικής σημασίας για την βιοποικιλότητα. Με υψόμετρο 2.918 μ. διαθέτει, λόγω της εγγύτητάς του με τις ακτές του Αιγαίου Πελάγους, μεγάλη υψομετρική διακύμανση και έντονο το ανάγλυφό του, τοπογραφική απομόνωση και ιστορικό ρόλο ως παγετώδες καταφύγιο, φιλοξενώντας 1.983 taxa, δηλαδή πάνω από το 25% της Ελληνικής χλωρίδας. Αυτός ο χλωριδικός πλούτος και η εξαιρετικά πυκνή συγκέντρωση στενοενδημικών ειδών (είδη που απαντώνται μόνον στον Όλυμπο, σ’ ολόκληρο τον κόσμο), του προσδίδουν παγκόσμια αξία, καθιστώντας τον «κιβωτό» της βιοποικιλότητας. Παράλληλα, φιλοξενεί πλούσια πανίδα, που περιλαμβάνει πολυάριθμα είδη πτηνών, θηλαστικών, όπως και την καφέ αρκούδα και τον μεγαλύτερο ελληνικό υποπληθυσμό αγριόγιδου, ερπετά, αμφίβια και ασπόνδυλα.
Ο Όλυμπος, το υψηλότερο βουνό της Ελλάδας, διαχρονικό σύμβολο του ελληνικού πολιτισμού και της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, ως η μυθική κατοικία των Δώδεκα Ολύμπιων Θεών, κατέχει κεντρική θέση στην κοσμοαντίληψη των αρχαίων Ελλήνων. Η επίδρασή του, μέσα από τα Ομηρικά Έπη, τη Θεογονία του Ησιόδου και τη μεταγενέστερη γραμματεία, υπερέβη τα όρια του αρχαίου κόσμου. Εξακολουθεί και σήμερα να εμπνέει τη λογοτεχνία, τις τέχνες, τη φιλοσοφία, τις επιστήμες και τη σύγχρονη παγκόσμια πολιτιστική δημιουργία. Η αρχαιολογική περιοχή του Δίου, στους πρόποδες του βουνού, συνιστά τη σημαντικότερη υλική έκφραση της λατρείας των Ολύμπιων Θεών, συμπληρώνοντας οργανικά το εξαιρετικό πολιτιστικό και φυσικό τοπίο του.
