Τα καθημερινά προβλήματα που ταλανίζουν την Σκιάθο —από τις δυσκολίες στη διαχείριση των απορριμμάτων μέχρι τη δυσοσμία στα φρεάτια— δεν είναι παρά η κορυφή του παγόβουνου. Μπροστά στη μεγάλη εικόνα, αυτά τα ζητήματα είναι δευτερεύοντα συμπτώματα.
Το πραγματικό, υπαρξιακό πρόβλημα του νησιού είναι η βίαιη αλλαγή και η σταδιακή αντικατάσταση της ανθρωπογεωγραφίας του, η οποία συντελείται με πρωτοφανείς ρυθμούς την τελευταία πενταετία.
Η Επιστημονική Επιβεβαίωση: Τι Προέβλεπε η Διατριβή του 2016
Αυτή η άναρχη τουριστική και οικιστική έκρηξη δεν έπεσε από τον ουρανό.
Είχε εντοπιστεί με ακρίβεια ήδη από το 2016 στη διδακτορική διατριβή της Φανής Σαμαρά στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, με τίτλο «Αειφορικό χωρικό πρότυπο ανάπτυξης σε νησιωτικές περιοχές: Η περίπτωση της Σκιάθου».
Η μελέτη πραγματεύεται τη διαχρονική εξέλιξη των χρήσεων γης και του οδικού δικτύου του νησιού. Χρησιμοποιώντας προηγμένα υπολογιστικά μοντέλα (αυτόματα κυψελοειδή), η ερευνητική εργασία είχε προβλέψει με ακρίβεια για το 2020 και το 2030 την άναρχη αύξηση των δομημένων περιοχών (βίλες, τουριστικά συγκροτήματα).
Προειδοποιούσε ρητά ότι το «σενάριο των τάσεων» (να αφεθεί δηλαδή η ανάπτυξη χωρίς έλεγχο) θα οδηγούσε σε:Έντονες συγκρούσεις χρήσεων γης και καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος.Κοινωνικοοικονομική μονοκαλλιέργεια με πλήρη εξάρτηση από τον μαζικό τουρισμό.
Απώλεια της νησιωτικής ταυτότητας και μετατροπή του νησιού σε έναν ενοποιημένο, τσιμεντοποιημένο οικιστικό ιστό.
Υποδομές σε Κατάρρευση: Ανίκανες να Στηρίξουν την Αστικοποίηση
Η σημερινή πραγματικότητα δικαιώνει τις χειρότερες προβλέψεις της μελέτης.
Το υφιστάμενο οδικό δίκτυο και οι βασικές υποδομές κοινής ωφέλειας του νησιού είναι πλήρως ανίκανα να υποστηρίξουν αυτό το μέγεθος της αστικοποίησης.
Τα δίκτυα ύδρευσης, αποχέτευσης και διαχείρισης απορριμμάτων σχεδιάστηκαν για άλλες κλίμακες.
Σήμερα, η πίεση από τα χιλιάδες νέα κτίρια και τις βίλες που ξεφυτρώνουν ασταμάτητα οδηγεί σε λειτουργικό κορεσμό, με άμεσο αποτέλεσμα τις οσμές και τις εικόνες υποβάθμισης που βιώνουμε καθημερινά στο νησί.
Η Πληθυσμιακή Αλλοίωση και η Επέλαση των Πολυκαταστημάτων
Η Σκιάθος βιώνει μια άτυπη πληθυσμιακή μεταβολή και αντικατάσταση. Η ραγδαία αύξηση των μεταναστευτικών ροών για την κάλυψη των αναγκών των μεγάλων τουριστικών μονάδων αλλάζει ριζικά το κοινωνικό μωσαϊκό.
Το νησί αποκτά ένα ανθρώπινο δυναμικό που, μοιραία, δεν έχει οργανικούς δεσμούς με την τοπική παράδοση, τα έθιμα και την ιστορία του τόπου.
Αντίθετα με την Σκόπελο και την Αλόννησο, οι οποίες αμύνονται σθεναρά, διατηρώντας το τοπικό τους ιδίωμα, την αρχιτεκτονική τους και την παραδοσιακή τους ταυτότητα, η Σκιάθος παραδόθηκε στην αστικοποίηση λόγω του αεροδρομίου και του άναρχου τουρισμού.
Την ίδια στιγμή, η πρόσφατη επέκταση των μεγάλων αλυσίδων σούπερ μάρκετ, ολοκληρώνει αυτόν τον μετασχηματισμό.
Απομυζούν τον τοπικό πλούτο, καθώς τα κέρδη φεύγουν από το νησί, Ισοπεδώνουν τους ντόπιους μικρούς εμπόρους και τα παραδοσιακά καταστήματα
Μετατρέπουν την Σκιάθο οπτικά και οικονομικά σε μια απρόσωπη αστική συνοικία.
Ένα Μέλλον Ζοφερό: Η Ανάγκη για Συλλογικό Σχέδιο
Αν η τοπική κοινωνία συνεχίσει να παρακολουθεί απαθής, το μέλλον προβλέπεται ζοφερό. Η Σκιάθος κινδυνεύει να χάσει οριστικά τον χαρακτήρα της και να μετατραπεί σε μια «καλοκαιρινή αστικοποιημένη ζώνη» που το φθινόπωρο και τον χειμώνα θα ερημώνει και το καλοκαίρι θα βουλιάζει στην ανωνυμία.
Το πρόβλημα δεν μπορεί να λυθεί ατομικά, ούτε με αποσπασματικά παράπονα για τα σκουπίδια. Απαιτείται ένα συλλογικό σχέδιο δράσης και συνεργασίας ανάμεσα στους μόνιμους κατοίκους, τους τοπικούς φορείς, τους επιστήμονες και τη δημοτική αρχή.
Όπως πρότεινε και η διατριβή του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, η μόνη σωτηρία είναι ένα αυστηρό μοντέλο αειφόρου ανάπτυξης με άξονα την προστασία του περιβάλλοντος και την αποσυμφόρηση της ζώνης αιχμής.
Αν δεν υπάρξει κοινή, οργανωμένη αντίδραση τώρα, η Σκιάθος θα πάψει να είναι ο τόπος μας.
