Του Μανώλη Πασχάλη
Δημοτικός Σύμβουλος Σκιάθου
Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης δεν είναι απλώς ένας μεγάλος Έλληνας συγγραφέας. Είναι ένα όνομα με διεθνές βάρος, ένα πολιτιστικό κεφάλαιο που η Σκιάθος μπορεί και οφείλει να αξιοποιήσει ως εξαγώγιμο προϊόν υψηλής αξίας. Όχι με την έννοια του εμπορίου, αλλά με την έννοια της πολιτιστικής εξωστρέφειας, της ταυτότητας, της φήμης και της ποιότητας που “ταξιδεύει” έξω από το νησί.
Ο Παπαδιαμάντης είναι η πιο ισχυρή αφηγηματική «σφραγίδα» της Σκιάθου. Μέσα από το έργο του, το νησί δεν παρουσιάζεται ως τουριστικό σκηνικό, αλλά ως ζωντανός τόπος
με ανθρώπους, γλώσσα, ήθος, καθημερινότητα, πίστη, φτώχεια, αξιοπρέπεια, έρωτα και θάνατο. Αυτή η πυκνότητα αλήθειας είναι σπάνια και καθιστά τη Σκιάθο κάτι πολύ περισσότερο από έναν καλοκαιρινό προορισμό. Τη μετατρέπει σε “πολιτιστικό τόπο” με παγκόσμια αναγνωρίσιμη αφήγηση.
Σε μια εποχή όπου ο τουρισμός διεθνώς στρέφεται προς την εμπειρία, την αυθεντικότητα και το νόημα, ο Παπαδιαμάντης μπορεί να λειτουργήσει ως ο κορυφαίος πυλώνας πολιτιστικού τουρισμού του νησιού. Όχι ως μουσειακή υποχρέωση, αλλά ως εμπειρία με περιεχόμενο: περιπάτους στα σημεία των διηγημάτων, ποιητικές ή αφηγηματικές αναγνώσεις, μικρές σκηνές και δράσεις μέσα στον οικισμό, εκθέσεις, ηχητικές διαδρομές, εκπαιδευτικά προγράμματα για σχολεία και επισκέπτες. Η Σκιάθος μπορεί να μεταφέρει τον επισκέπτη από το “ήλιος και θάλασσα” στο “γλώσσα, μνήμη, ψυχή”.
Το μεγάλο πλεονέκτημα του Παπαδιαμάντη ως εξαγωγικού πολιτιστικού προϊόντος είναι η ποιότητά του. Δεν είναι τοπικό “φολκλόρ”. Είναι κορυφή της ελληνικής λογοτεχνίας, με έργο που αντέχει στις μεταφράσεις, στις σκηνικές μεταφορές, στις ακαδημαϊκές προσεγγίσεις, στη διεθνή παρουσίαση. Η Σκιάθος, αξιοποιώντας τον Παπαδιαμάντη, δεν “διαφημίζεται”. Χτίζει κύρος. Κι αυτό το κύρος επιστρέφει με πολλαπλασιαστική αξία: στον τουρισμό, στην εκπαίδευση, στην πολιτιστική παραγωγή, ακόμη και στην τοπική αυτοπεποίθηση και περηφάνεια…
Επιπλέον, ο Παπαδιαμάντης προσφέρει κάτι που λίγοι προορισμοί έχουν: μια ολοκληρωμένη αφήγηση ταυτότητας. Ο σύγχρονος ταξιδιώτης δεν αγοράζει απλώς υπηρεσίες. Θέλει ιστορία, χαρακτήρα, αίσθηση τόπου. Η Σκιάθος διαθέτει ήδη φυσική ομορφιά· αυτό που θα την ξεχωρίζει διαχρονικά είναι όταν καταφέρει να συνδέσει το τοπίο με λόγο και μνήμη. Και εδώ ο Παπαδιαμάντης είναι ανεκτίμητος μιας και δημιουργεί ένα “πνευματικό τοπίο” πάνω από το φυσικό.
Τέλος, η ανάδειξη του Παπαδιαμάντη ως πολιτιστικού brand της Σκιάθου δεν είναι υπόθεση μιας εκδήλωσης τον χρόνο. Είναι στρατηγική. Είναι το ισχυρότερο εργαλείο για να επιμηκυνθεί η σεζόν, να ανέβει η ποιότητα του τουρισμού, να δημιουργηθούν νέες συνεργασίες με πανεπιστήμια, πολιτιστικούς φορείς, θεατρικά σχήματα και μεταφραστικά προγράμματα. Να γίνει η Σκιάθος κέντρο πολιτιστικής αναφοράς, όχι μόνο παραθεριστικός προορισμός.
Ο Παπαδιαμάντης είναι ο “πρέσβης” της Σκιάθου στον κόσμο. Αν τον αξιοποιήσουμε σωστά, η Σκιάθος δεν θα εξάγει απλώς εικόνες. Θα εξάγει πολιτισμό. Και ο πολιτισμός, όταν έχει βάθος, επιστρέφει πάντα ως δύναμη, κύρος και μέλλον.
Η επιλογή να εξοστρακιστεί ο Παπαδιαμάντης από το σήμα του Δήμου Σκιάθου και να αντικατασταθεί η μορφή του από ένα καλλιγράφημα αμφίβολης ποιότητας δεν είναι απλώς αισθητικό ολίσθημα, είναι στρατηγικό λάθος ταυτότητας. Όταν ένας τόπος διαθέτει έναν παγκόσμια αναγνωρίσιμο πνευματικό “πρεσβευτή”, δεν τον αφαιρεί από το επίσημο έμβλημά του για να τον αντικαταστήσει με κάτι γενικόλογο και χωρίς κύρος. Έτσι η Σκιάθος χάνει ένα σπάνιο, ισχυρό σύμβολο πολιτιστικής αξίας και στέλνει προς τα έξω το μήνυμα ότι υποτιμά το ίδιο της το κεφάλαιο.
