Επιμέλεια-Γεώργιος Σανιδάς
SkiathosVoice.gr
Τον Αύγουστο του 1979 ο δήμος Σκιάθου διοργάνωσε τα ‘’Μωραϊτίδια’’ με την ευκαιρία της συμπλήρωσης τότε πενήντα χρόνων από τον θάνατο του Αλέξανδρου Μωραϊτίδη (1850-1929). Το πρόγραμμα των εκδηλώσεων ήταν ακριβώς στο πνεύμα που άρμοζε στο σπουδαίο πνευματικό τέκνο του νησιού και περιελάμβανε:
– Λειτουργία στοεκκλησάκιτου Αγίου Γεωργίουγια τη γιορτή του Αγίου Αλεξάνδρου(30/8)
Το εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου στη Σκιάθο βρίσκεται στο βάθος του μεγάλου κι απάνεμου ανατολικού κόλπου που φιλοξενεί και τη μονόπολη του νησιού, απ’ την οποία απέχει περίπου ένα χιλιόμετρο. Είναι ένα πανέμορφο κτίσμα του 1871 και ο Παπαδιαμάντης στο διήγημα ‘’Ολόγυρα στη λίμνη’’ περιγράφει το πώς και γιατί χτίστηκε εκεί.
–Ομιλία του καθηγητή της Φιλοσοφικής Βαγγέλη Σκουβαρά
Ο Αθηναίος φιλόλογος, λαογράφος και αρχειοδίφης Βαγγέλης Α. Σκουβαράς ( 1921 -1983) υπήρξε πιστός φίλος της Σκιάθου των δύο Αλεξάνδρων και μελέτησε εκτεταμένα το έργο τους και γενικότερα τις ιστορικές βιβλιοθήκες της Θεσσαλίας. Διετέλεσε καθηγητής της Νέας Ελληνικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών από το 1978 μέχρι το 1983.
–Επίσκεψη στα σπίτια και στον τάφο τουΜωραϊτίδηστη Σκιάθο
Ο Αλέξανδρος Μωραιτίδης γεννήθηκε στο παλιό λιμάνι της Σκιάθου λίγα μέτρα πριν τη μητρόπολη των Τριών Ιεραρχών. Μεγάλωσε δίπλα στην Παναγία Λιμνιά της άνω ενορίας. Εκεί παλιότερα ήταν τοποθετημένη και η προτομή του ενώ τώρα βρίσκεται στο Μπούρτζι, στη ‘’σκιά’’ εκείνης του Παπαδιαμάντη. Πέθανε δε στο σπίτι που στεγάζει σήμερα το Πνευματικό κέντρο των εκκλησιών της Σκιάθου. Δυστυχώς όμως ακόμα δεν υπάρχει στο νησί κάποιο μουσείο προς τιμή του.
Ο τάφος του Μωραϊτίδη διασώζεται στο κοιμητήριο της Σκιάθου, δίπλα σχεδόν σ’ εκείνον του Παπαδιαμάντη…
–Επίσκεψη στην ιστορική μονή του Ευαγγελισμού και ομιλία του Χρήστου Χειμώνα
Η Μονή Ευαγγελισμού της Θεοτόκου στη Σκιάθο βρίσκεται κάτω από την υψηλότερη κορυφή του νησιού στη θέση Αγαλλιανούς, πέντε χιλιόμετρα βορειότερα από την πόλη.
Ιδρύθηκε το 1794 από τον Χιώτη ιερομόναχο Νήφωνα ,τον Σκιαθίτη Χατζησταμάτη που διέθεσε την περιουσία του πατέρα του γι’ αυτό το σκοπό και από άλλους Κολλυβάδες μοναχούς. Είναι το μεγαλύτερο και ιστορικότερο μοναστήρι του νησιού με ενεργό ρόλο πριν και κατά τα χρόνια της Επανάστασης του 1821. Έγραψε σχετικά ο Αλέξανδρος Μωραϊτίδης:
«Ἐάν κατά τούς χρόνους ἐκείνους διέπρεψαν πλεῖστοι Ἕλληνες εἰς ἄλλα μέρη τῆς ἑλληνικῆς πατρίδος, λαβόντες ἐπίσημα βραβεῖα τῆς φιλοπατρίας των,,,,ἕνα ἐκ τῶν πρώτων βραβείων ἀνήκει εἰς τήν μονήν τοῦ Εὐαγγελισμοῦ, προηγηθεῖσαν εἰς τάς ἱεράς θυσίας, πρίν ἔτι ἀναλάμψει ἡ πυρκαϊά τῆς μεγάλης ἐπαναστάσεως».
Ο λόγιος δημοσιογράφος και νομικός Χρήστος Χειμώνας (1947-1998) εξέδιδε το περιοδικό ‘Σκιάθος’ (1976- 1987) και αργότερα έγινε αρχισυντάκτης του περιοδικού του δήμου: «Με το βορηά τα κύματα». Διετέλεσε Πρόεδρος του Συλλόγου Απανταχού Σκιαθιτών που εδρεύει στην Αθήνα και έγραψε, μεταξύ άλλων, άρθρα και βιβλία για τους δύο Αλέξανδρους.
–Επιμνημόσυνο δέηση στον μητροπολιτικό ναό των Τριών Ιεραρχών
O Μητροπολιτικός Ναός των Τριών Ιεραρχών της Σκιάθου εγκαινιάστηκε το 1846. Δεσπόζει στο κέντρο της πόλης, λίγα σκαλιά ψηλότερα απ’ το παλιό λιμάνι και είναι ρυθμού τρίκλιτης βασιλικής. Το ξεχωριστό μαρμάρινο κωδωνοστάσιό του, έχτισαν Tήνιοι τεχνίτες. Εντυπωσιακό επίσης και σπάνιο είναι το μαρμάρινο εικονοστάσιό του. Στον ναό βρίσκονται όλα τα κειμήλια από τις εκκλησίες του ερειπωμένου Κάστρου (εικόνες Παναγίας Μεγαλομάτας, Παναγίας Πρέκλας, κρεμαστός ξυλόγλυπτος χορός του πολυελαίου κ.λπ.) και το Προσκύνημα με την αυθεντική Εικόνα της Παναγίας Κουνίστρας, πολιούχου του νησιού.
–Ομιλία για τα βιογραφικά του συγγραφέα από τον Δρα Ιω Ν. Φραγκούλα.
Ο Δρας Ιω Ν. Φραγκούλας (1906-2001) θεωρείται ως ο σημαντικότερος ιστορικός της Σκιάθου. Δεν υπάρχει μελετητής ή ερευνητής της ιστορίας του νησιού και των δύο Αλεξάνδρων, που να μην ανατρέξει στο έργο του. Ειδικά το βιβλίο του ‘’Αλέξανδρος Μωραϊτίδης’’ (Βοστώνη 1950) θεωρείται ακόμα ο ακρογωνιαίος λίθος για τις μωραϊτιδικές σπουδές. Σπούδασε στη Ριζάρειο Εκκλησιαστική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και έγινε αριστούχος διδάκτορας Θεολογίας στο ΑΠΘ με τη διδακτορική διατριβή του «Τα Χριστιανικά Μνημεία της νήσου Σκιάθου». Το 1971 ανακηρύχθηκε «Άρχοντας Διδάσκαλος του Ευαγγελίου της Αγίας του Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας». Έγραψε αμέτρητα έργα, τα περισσότερα για τη Σκιάθο και την ιστορία της, όπως το τετράτομο «Σκιαθίτικα», για το οποίο, το 1987, τιμήθηκε με το βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών.
Oι τρεις διακεκριμένοι ομιλητές στα ‘’Μωραϊτίδια’’ του 1979 έχουν φύγει απ’ τη ζωή, το σημαντικό έργο τους όμως διατηρεί άσβεστη τη μνήμη τους. Όσο για τους ναούς που έγιναν οι εκδηλώσεις, μαζί με δεκάδες άλλες εκκλησίες στο νησί, παραμένουν στη θέση τους σαν κεριά αναμμένα στη μνήμη των δύο Αλεξάνδρων.
πρώτη δημοσίευση ΧΡΟΝΙΚΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ 27/3/2026
