Του Γιώργου Σανιδά
Στα μικράτα μας, όπως έλεγε κι ο κυρ- Αλέξανδρος, ‘’μαζύ εἴμεθα παντοῦ, καί εἰς τό προαύλιον τοῦ σχολείου καί εἰς τούς βράχους τοῦ γιαλοῦ καί εἰς τούς ἀνηφόρους, εἰς τάς στενάς ρύμας καί εἰς τά λιθόστρωτα, εἰς τά ξωκκλήσια καί εἰς τά μοναστηράκια, καί εἰς τά τραγούδια καί εἰς τά μνημόσυνα’’.
Η εκκλησιαστική ζωή ήταν μέρος της καθημερινότητάς μας -έτσι μόνο ριζώνουν και κρατούν τα ήθη και τα έθιμα- και όχι μόνο στα μνημόσυνα. Οι μεγάλοι μας έσερναν από μια σταλιά νιάνιαρα στην εκκλησιά. Συμμετείχαμε στον στολισμό του επιταφίου, τραγουδούσαμε τα κάλαντα, ψέλναμε τα εγκώμια της Μ. Παρασκευής περνώντας πρώτα κάτω απ’ τον επιτάφιο, πηγαίναμε στις αγρυπνιές, κοινωνούσαμε, μα προπάντων παίζαμε κι εκεί όπως παντού.
Μας άρεσε ιδιαίτερα να χτυπούμε την καμπάνα. Όταν πέθανε ο αείμνηστος Γιώργος Πασχάλης είχα γράψει για το πώς ‘’βαφτίστηκε’’ Καμπανέλιας, τη διήγηση του φίλου του Νίκου Τουρναβίτη::
“Η γιαγιά του η Ουρανία ήταν εκκλησάρισσα στην Παναγία Λιμνιά και σαν παιδιά μας άφηνε να μπαίνουμε τη Μεγάλη Παρασκευή απ’ την πόρτα του αυλόγυρου στο καμπαναριό για να χτυπήσουμε πένθιμα ολομερής τις καμπάνες, όπως είναι το έθιμο. Οι πιο ζωηροί ανεβαίναμε ψηλά για την κωδωνοκρουσία. Ο Γιώργος στεκόταν συνήθως κάτω και κοίταζε τη μικρή καμπάνα που δεν την κρούαμε γιατί δεν έβγαζε γερό ήχο. Τότε μας φώναζε: “χτυπήστε και το καμπανέλι να μην είναι παραπονεμένο’’ κι απ’ το πες- πες, τον βγάλαμε Καμπανέλια’’.
Και φυσικά, κρατούσαμε μέχρι και μεγαλούτσικοι τα εξαπτέρυγα, ειδικά στις κηδείες που φοβόντουσαν τα πιο μικρά τον πεθαμένο. Μας φαίνονταν τιμή και δόξα να κρατάς τα σύμβολα των Αγγέλων γι’ αυτό και γράφει ο Παπαδιαμάντης στον ‘’Λαμπριάτικο Ψάλτη’’
«…τὰ παιδία τῆς ἐνορίας, τὰ φιλοτιμούμενα ποῖον νὰ πρωτοκρατήσῃ τὰ ἑξαπτύρυγα ἢ τὰ μανουάλια, καὶ μὴ θέλοντα νὰ παραχωρήσωσι τὰ πρωτεῖα εἰς τοὺς ξένους καὶ ἐπηλύδας [δηλ. τους ξένους/νεοφερμένους]…»
Όλα αυτά όμως τα θυμήθηκα σήμερα όχι για να εξηγήσω τη σχέση των παλιών με την εκκλησία που κρατάει ισόβια, μα για να ερμηνεύσω τους στίχους του Τσιτσάνη που λένε:
‘’είμαστε αλάνια, διαλεχτά παιδιά μέσα στη πιάτσα
και δεν την τρομάζουν οι φουρτούνες τη δική μας ράτσα’’
και ο νοών νοείτω…
φωτογραφία από Magda Ioannou Skiathos
