Όταν διάβασα τη μελέτη στην εφημερίδα ‘ΙΑΤΡΙΚΗ ΜΕΛΙΣΣΑ’ της 1/3/1859, δεν πίστεψα την απαράδεκτη ‘’θεραπεία’’ που γράφει πως λάμβανε χώρα στη Σκιάθο κατά τον 19ο αιώνα κι είπα να μην την αναδημοσιεύσω, παρότι πουθενά ως τώρα δεν την είχα ξανασυναντήσει στα κείμενα για το νησί.
Από ένστικτο όμως, αποφάσισα να ρωτήσω την εκατοντάχρονη θεία μου μήπως της θυμίζει τίποτα. Κι εκείνη, ω του θαύματος, επιβεβαίωσε πως και στα χρόνια της συνέβαινε αυτό! Είπα ‘’πάει το’ χασε κι η θειά μ’’, μα και πάλι κάτι μ’ έτρωγε. Ρώτησα λοιπόν έναν παλιό καπετάνιο που έχει σίγουρα σώα τα μυαλά του κι εκείνος το ξαναεπιβεβαίωσε κι ύστερα ρώτησα κι έναν συνομήλικό μου και μου είπε πως το τηρούσε κι η γιαγιά του μέχρι και δεκαετία του 70, δηλαδή στα δικά μας παιδικά χρόνια!
Ώστε λοιπόν τόσο βαθιά μπορεί να ριζώσει μια συνήθεια, ακόμα κι αν είναι φρικαλέα ; Αυτή η πραγματικά τρομακτική σκέψη με έκανε τελικά να μοιραστώ το γεγονός και μ’ όλους εσάς του φίλους…
Στο συγκεκριμένο φύλλο της «Ιατρικής Μέλισσας» αποτυπώνεται μια καταγραφή της ελληνικής λαογραφικής ιατρικής και των επιδημιών του 19ου αιώνα. Εκεί υπάρχει εκτενής αναφορά για τους αφύσικους σε αριθμό, σε σχέση με το κλίμα της, «κακοήθεις πυρετούς», απ’ τους οποίους υπέφεραν οι κάτοικοι του νησιού και περιγράφεται πώς, μετά από επιτόπια έρευνα, ανακαλύφθηκε τελικά ότι οι ντόπιοι, στερούμενοι προφανώς επιστημονικών φαρμάκων, κατέφευγαν στην ουροποσία για να θεραπευτούν από τον πυρετό, μια πρακτική που είχε φτάσει στο νησί και διαδόθηκε από Εβραίους της Θεσσαλονίκης! Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα ένα απλός πυρετός να μην μπορεί να υποχωρήσει και να επιβαρύνει τους ασθενείς μέχρι του σημείου να πεθαίνουν!
Τότε οι τοπικές αρχές στη Σκιάθο επιστράτευσαν τον σεβαστό Γέροντα Διονύσιο (Επιφανίου) για να αντιμετωπίσουν την επικίνδυνη πρακτική της ουροποσίας. Ο Διονύσιος κήρυξε δημόσια κατά της δεισιδαιμονίας, καταφέρνοντας να πείσει τους περισσότερους κατοίκους να σταματήσουν την επιβλαβέστατη πρακτική, εκεί όπου τα διοικητικά μέτρα είχαν αποτύχει.
Το φαινόμενο υποχώρησε, αλλά η συνήθεια έμεινε κρυφά σε κάποιους απ’ τους αγράμματους κατοίκους για περισσότερο από έναν αιώνα κι έτσι έφτασε από γενιά σε γενιά, δυστυχώς, σχεδόν μέχρι τις μέρες μας…
*Για όσους θέλουν να διεισδύσουν βαθύτερα, το κείμενο έχει κυρίως αλληγορικό χαρακτήρα. Θα πω μόνο πως αξίζει να το δει κανείς ως καθρέφτη για το παρόν. Τελικά, αν μια κοινωνία δεν επενδύει στην παιδεία, στην κριτική σκέψη και στην αναζήτηση της αλήθειας, είναι καταδικασμένη να «πίνει το ίδιο της το δηλητήριο», θεωρώντας το μάλιστα φάρμακο.
Στη φωτογραφία το διάσημο Manneken Pis των Βρυξελλών ντυμένο τσολιαδάκι…
Επιμέλεια-Γεώργιος Σανιδάς
SkiathosVoice.gr
