Επιμέλεια-Πασχάλης Ι. Νικόλαος
SkiathosVoice.gr
Το τεχνητό φως τη νύχτα δεν είναι απλώς μια αισθητική ενόχληση. Σύμφωνα με τη Royal Astronomical Society, η φωτορύπανση εξελίσσεται σε σοβαρή περιβαλλοντική και υγειονομική απειλή, επηρεάζοντας ανθρώπους, οικοσυστήματα αλλά και την ίδια την αστρονομική παρατήρηση.
Η βρετανική επιστημονική εταιρεία ζητά να αναγνωριστεί επίσημα το τεχνητό φως τη νύχτα ως μορφή ρύπανσης, τονίζοντας ότι η συνεχής έκθεση σε έντονο φωτισμό διαταράσσει τον φυσικό κιρκαδικό ρυθμό του ανθρώπινου οργανισμού. Επιστημονικά δεδομένα συνδέουν τη φωτορύπανση με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης παχυσαρκίας, διαβήτη τύπου 2, κατάθλιψης, άγχους αλλά και νευρολογικών παθήσεων όπως η άνοια και η νόσος Πάρκινσον.
Οι συνέπειες όμως δεν περιορίζονται στον άνθρωπο. Η υπερβολική χρήση φωτισμού επηρεάζει δραματικά τη βιοποικιλότητα, ιδιαίτερα τα νυκτόβια είδη που βασίζονται στο φυσικό σκοτάδι για προσανατολισμό, αναπαραγωγή και επιβίωση. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η RAS, μεγάλος αριθμός εντόμων πεθαίνει κάθε χρόνο λόγω εξάντλησης ή αποπροσανατολισμού γύρω από τεχνητές πηγές φωτός, ενώ μειώνονται σημαντικά και οι αλληλεπιδράσεις φυτών και επικονιαστών.
Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράζεται και για την αστρονομία. Η φωτορύπανση περιορίζει ολοένα περισσότερο την ορατότητα του νυχτερινού ουρανού, δυσκολεύοντας τόσο την επιστημονική παρατήρηση όσο και τη δυνατότητα του κοινού να βλέπει τα αστέρια. Η προστασία του σκοτεινού ουρανού θεωρείται πλέον κρίσιμο ζήτημα για το μέλλον της αστρονομικής έρευνας.
Η Royal Astronomical Society προτείνει πέντε βασικές αρχές υπεύθυνου φωτισμού:
- φωτισμός μόνο όπου υπάρχει πραγματική ανάγκη,
- σωστή κατεύθυνση του φωτός,
- χαμηλότερη ένταση,
- περιορισμένη χρονική χρήση,
- και επιλογή θερμότερων χρωματικών αποχρώσεων αντί για έντονο λευκό φωτισμό LED.
Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι ακόμη και μικρές αλλαγές στην καθημερινότητα — όπως το σβήσιμο περιττών φώτων και η χρήση πιο «θερμών» λαμπτήρων — μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη μείωση της φωτορύπανσης και στην προστασία του νυχτερινού περιβάλλοντος.
