Του Γιώργου Σανιδά
1. ΠΩΣ ΣΤΗΘΗΚΕ Η ΠΡΟΤΟΜΗ ΤΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ ΣΤΗ ΣΚΙΑΘΟ
13 Σεπτεμβρίου 1925, ημέρα Κυριακή.
Η οργανωτική επιτροπή υπό την προεδρία του Φιλοκλή Γεωργιάδη – ο οποίος είχε διατελέσει ήδη δυο φορές δήμαρχος Σκιάθου (1899-1903 και 1907-1914) και υπήρξε ο αφανής χορηγός της εκδήλωσης- έχει ολοκληρώσει τις προετοιμασίες της και είναι έτοιμη να προβεί στα αποκαλυπτήρια της προτομής του Αλεξάνδρου Παπαδιαμάντη στο Μπούρτζι, έργο του γλύπτη Θ. Θωμόπουλου (1873-1937)…
Με τον γλύπτη και την πληρωμή του είχε συμφωνήσει ο Σκιαθίτης, εικοσάχρονος τότε, Χαράλαμπος Φραγκίστας (1905- 1976) εκπροσωπώντας τον ντόπιο εφοπλιστή και λάτρη του κυρ- Αλέξανδρου, Θωμά Επιφανειάδη (1896-1968).
Ο Θωμόπουλος είχε φτιάξει γύψινο πρόπλασμα εκ του φυσικού της προτομής πριν το θάνατο του Παπαδιαμάντη (1911) και το όλο θέμα ανακαίνισε ο Σκυριανός δημοσιογράφος Φαλτάιτς (1891-1944) με άρθρο του στα 1923. Ακολούθησε μεγάλη συζήτηση στους κύκλους των Αθηνών και αφού δεν καρποφόρησε η τοποθέτηση της προτομής στην Αθήνα –έγινε 50 χρόνια μετά στη Δεξαμενή το 1965- τα ηνία πήραν, ευτυχώς, ευπατρίδες της Σκιάθου με συντελεστές όσους αναφέραμε παραπάνω.
Στην πρωτοφανή εκδήλωση των αποκαλυπτηρίων του 1925, η Πολιτεία εκπροσωπήθηκε μόνο από το Γενικό Γραμματέα του Υπουργείου Παιδείας, Κυρέλο, ενώ παρευρέθηκαν και οι ποιητές Σπύρος Ματσούκας και Γεώργιος Δροσίνης ο οποίος το ίδιο βράδυ φιλοξενήθηκε στο σπίτι του Φ. Γεωργιάδη και αργότερα δημοσίευσε τις εντυπώσεις του σε άρθρο υπό τον τίτλο «Στα ρόδινα ακρογιάλια». Παρευρέθηκε φυσικά ο Κ. Φαλτάιτς και πολλοί από την Εύβοια και τη Σκύρο.
Εντυπωσιακή η παρουσία των κατοίκων από τη Σκόπελο και την Αλόννησο που έφτασαν τα 300 άτομα.
Μα ακόμα πιο εντυπωσιακή, υπήρξε η συμμετοχή των Βολιωτών –περίπου 800 άτομα με τρία ατμόπλοια- και της νεοσύστατης τότε, φιλαρμονικής τους.
Τους υποδέχθηκαν Σκιαθίτισσες ντυμένες με τις παραδοσιακές φορεσιές, ο Πρόεδρος της Κοινότητας ιατρός Δημήτριος Ν. Πρεβεζάνος και ο παπα- Καλοειδής, ανεψιός του Παπαδιαμάντη. Όλος αυτός ο κόσμος που κατέφθασε με κάθε λογής πλεούμενο στο λιμάνι, μαζί με τους έκθαμβους ντόπιους, ξεπερνούσε τους 3000 χιλιάδες ανθρώπους και ήταν φυσικό να προκαλέσει το έντονο ενδιαφέρον του αγγλικού στόλου ο οποίος είχε αγκυροβολήσει συμπτωματικά στο νησί. Έτσι ο Άγγλος ναύαρχος έδωσε εντολή να παρελάσει τιμητικό άγημα.
Την ίδια μέρα, ο τύπος των Αθηνών ασχολήθηκε με το γεγονός και η εφημερίδα ‘’Πολιτεία’’ δημοσίευσε για πρώτη φορά το διήγημα του Παπαδιαμάντη ‘’η ψυχοκόρη’’ και το ιδιόχειρο αυτόγραφό του.
Χρόνια αργότερα, επί δημαρχίας Κων/νου Πολύζου, (1949-1950), ανακαινίστηκε το μνημείο και πήρε τη σημερινή του μορφή ενώ διαμορφώθηκε και ο γύρω χώρος με την κατασκευή λιθόστρωτου.
Εξαιτίας τους λοιπόν, χαιρόμαστε ακόμα την πιο διάσημη προτομή του κυρ- Αλέξανδρου στην είσοδο του Μπούρτζι όπου διαβάζουμε και την παρηγορητική υπόμνηση από το ΄Μυρολόγι της Φώκιας’: “Σαν να’ χαν ποτέ τελειωμό τα πάθια κι οι καημοί του κόσμου”!
