- Η ΠΡΟΤΟΜΗ ΤΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ ΣΤΟ ΚΟΣΚΙΝΑ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ
Στις 25/10/1964 στο χωριό Κοσκινάς του δήμου Παλαμά Καρδίτσης θεσπίστηκαν τα ‘’ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΙΑ’’ με λαϊκό πανηγύρι και στήθηκε έξω απ’ το σχολείο η προτομή του κυρ- Αλέξανδρου παρουσία του Μητροπολίτη Κύριλου, του Υπουργού συγκοινωνιών Αλαμανή, του νομάρχη και όλων των τοπικών αρχών και των Σκιαθιτών Γιώργου Αιγιαλίδη, ΓΓ τότε του υπουργείου Εσωτερικών, και του Κων/νου Παπαδούλια που εκπροσώπησε το νησί.
Στο χωριό ιδρύθηκε το πρώτο αγροτικό σωματείο στην Ελλάδα, αμέσως μετά τη δολοφονία του Μαρίνου Αντύπα, με πρωτεργάτη το δάσκαλο Αθανάσιο Αγγελούση που βοήθησε τους Κοσκινιώτες στη σύνταξη του καταστατικού. Αυτό το καταστατικό το έδειξε στον φίλο του Παπαδιαμάντη που είχε πιά αποσυρθεί στο Σκιάθο για τα τελευταία χρόνια του. Ο κυρ- Αλέξανδρος τότε έγραψε στο εξώφυλλο του Καταστατικού όσα ακολουθούν σε εισαγωγικά υποστηρίζοντας με θέρμη τους σκοπούς του σωματείου.
Το πώς προέκυψε η φιλία του Παπαδιαμάντη με τον Αγγελούση, παραμένει άγνωστο. Το αγροτικό ζήτημα πάντως το γνώριζε σίγουρα ο Παπαδιαμάντης καθώς, εκτός των άλλων, είχε ασχοληθεί επισταμένως μ’ αυτό και ο καλός του φίλος Ανδρέας Καρκαβίτσας γράφοντας το «Ο ζητιάνος» (1897). Για την ιστορία προσθέτω μόνο πως ο Αγγελούσης πρωτοστάτησε και στη δημιουργία του Πεδινού Συνδέσμου με το δικηγόρο Δημήτριο Μπούσδρα στις 22/5/1909, που έπαιξε ηγετικό ρόλο στους αγώνες των κολίγων και μαζί με το κίνημα στο Γουδί την ίδια χρονιά, θα οδηγήσουν στην εξέγερση στο Κιλελέρ το 1910…
ΠΡΟΛΟΓΟΣ [ΕΙΣ ΤΟ ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΥ ΚΟΙΝΟΤΗΤΟΣ ΚΟΣΚΙΝΑ ΚΑΡΔΙΤΣΗΣ] «Τὸ βιβλιάριον τοῦτο, τὸ περιέχον τὸ Καταστατικὸν τῆς νεωστὶ ἀποκαταστάσης Κοινότητος τοῦ μικροῦ χωρίου Κοσκινᾶ τῆς Καρδίτσης, μοὶ φαίνεται ὡς μία αἴγλη φωτός, ἓν φαεινὸν βῆμα, ἓν εὔηχον κήρυγμα προόδου, εὐημερίας καὶ ἀλληλεγγύης μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων. Ἡ ἀλλαγὴ ἐξουσίας καὶ Κυβερνήσεως, καὶ ἡ φυσικὴ ἐντεῦθεν ἀνωμαλία, ἡ ζύμωσις ἡ ἐκ τοῦ κομματισμοῦ προερχομένη, ἡ ἀνεπάρκεια καὶ ἀφροντισία τῶν Ἑλληνικῶν Κυβερνήσεων, τῶν λόγῳ μὲν ἐπαγγελλομένων ἑκάστοτε τὴν λεγομένην ἀποκέντρωσιν, πράγματι δὲ ἐξασκουσῶν τὴν συγκέντρωσιν μέχρις ἀποπνιγμοῦ, καὶ ἡ γειτνίασις τοῦ συχνὰ πλημμυροῦντος Παμίσου, ὅλα ταῦτα συλλήβδην ὑπῆρξαν ἀφορμὴ ὅπως μὴ διοικῆται καλῶς τὸ χωρίον καὶ φθίνῃ ἡ Κοινότης. Χάρις τῷ Θεῷ ἀνέτειλεν ἐπ᾿ ἐσχάτων ἡ εὐεργέτις πρωτοβουλία νεαρῶν εὐπαιδεύτων ἀνδρῶν, τέκνων τοῦ αὐτοῦ χωρίου, εἰς τὸ πνεῦμα τῶν ὁποίων ἐπῆλθε φωτισμὸς καὶ εὐβουλία, πρὸς ἄρσιν τῶν κακῶν τούτων· καὶ τὸ ἀνὰ χεῖρας βιβλιάριον δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ὑπόδειγμα πῶς πρέπει νὰ διευθύνωνται ἑκασταχοῦ αἱ κοινοτικαὶ περιουσίαι. Οἱ γεωργικοὶ πληθυσμοὶ τῆς Θεσσαλίας καὶ τῆς Ἑλλάδος, οἵτινες ἀποτελοῦσι τὴν βάσιν τῆς κοινωνίας, καὶ πρέπει νὰ σεμνύνωνται δι᾿ αὐτό, ἂς λάβωσι διδάγματα καὶ ἂς καρπωθῶσιν ὠφελήματα ἐκ τοῦ διαυγοῦς τούτου Καταστατικοῦ, τοῦ περιποιοῦντος τιμὴν εἰς ἐκείνους οἵτινες τὸ υἱοθέτησαν καὶ τὸ κατήρτισαν, καί, σὺν Θεῷ ἀρωγῷ, τάχ᾿ αὔριον ἔσσετ᾿ ἄμεινον. Τὸ μέλλον ἀναγκαίως θὰ εἶναι καλύτερον τοῦ παρελθόντος.» (1908)
