Επιμέλεια-Πασχάλης Ι. Νικόλαος
SkiathosVoice.gr

Μελέτη σε 46 κρανία από την Άβυδο εντόπισε κακώσεις που ενισχύουν την υπόθεση ότι κάποιοι άνθρωποι θανατώθηκαν στο πλαίσιο βασιλικών ταφών.
Γύρω από ορισμένους από τους αρχαιότερους βασιλικούς τάφους της Αιγύπτου υπάρχουν μικρότερες ταφές. Ποιοι ήταν οι άνθρωποι που θάφτηκαν εκεί και πώς πέθαναν; Το ερώτημα απασχολούσε ήδη τον αρχαιολόγο Φλίντερς Πίτρι, ο οποίος εργάστηκε στην Άβυδο στις αρχές του 20ού αιώνα. Περισσότερο από έναν αιώνα αργότερα, η ανθρωπολόγος Ρόζλιν Κάμπελ του Πανεπιστημίου Purdue εξέτασε ξανά 46 κρανία από τις παλιές ανασκαφές. Τα αποτελέσματα δημοσιεύτηκαν στις 5 Οκτωβρίου 2026.
Τα οστά προέρχονται από ταφές κοντά στα μνήματα του Τζερ, του Τζετ και της Μερνεΐθ, προσώπων της Πρώτης Δυναστείας, πριν από περίπου 5.000 χρόνια. Ο Πίτρι είχε προτείνει ότι οι άνθρωποι που βρέθηκαν γύρω από τους βασιλικούς τάφους μπορεί να είχαν θανατωθεί για να συνοδεύσουν τους ηγεμόνες τους στον θάνατο. Είχε στηριχθεί, μεταξύ άλλων, στη διάταξη των ταφών και στη θέση ορισμένων σωμάτων. Τα περισσότερα λείψανα ενταφιάστηκαν ξανά. Τα 46 κρανία που εξετάστηκαν διατηρήθηκαν σε συλλογή του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ.
Η Κάμπελ κατέγραψε σε 18 από αυτά κατάγματα συμβατά με χτυπήματα από αμβλύ αντικείμενο γύρω από τον χρόνο του θανάτου. Η εκτίμηση στηρίζεται στον τρόπο με τον οποίο έσπασε το οστό. Το νωπό οστό μπορεί να σπάσει διαφορετικά από ένα οστό που έχει στεγνώσει και μείνει θαμμένο για χρόνια. Η μορφή του κατάγματος βοηθά έτσι να ξεχωρίσουν οι πιθανές κακώσεις από τη φθορά που προκαλείται αργότερα, για παράδειγμα από το βάρος του εδάφους ή κατά την ανασκαφή.
Αυτό που μπορεί να πει με μεγαλύτερη βεβαιότητα η μελέτη είναι ότι ορισμένα άτομα δέχτηκαν σοβαρά, πιθανώς θανατηφόρα χτυπήματα. Για την ερμηνεία των θανάτων, η ερευνήτρια συνεκτίμησε τη θέση των τάφων δίπλα στα βασιλικά μνήματα. Ο συνδυασμός ενισχύει την υπόθεση της τελετουργικής θανάτωσης. Τα οστά από μόνα τους δίνουν περιορισμένες πληροφορίες για την ταυτότητα των ανθρώπων, τον ρόλο τους στην αυλή ή τις ακριβείς συνθήκες κάτω από τις οποίες πέθαναν.
Ο αριθμός 18 αφορά τα 46 κρανία που ήταν διαθέσιμα για εξέταση. Η επιλογή του υλικού έγινε πριν από πολλές δεκαετίες και καλύπτει μόνο μέρος των ταφών. Επομένως, το ποσοστό των τραυμάτων στο δείγμα δεν μπορεί να επεκταθεί στο σύνολο της νεκρόπολης. Για άλλους ενταφιασμένους, τα διαθέσιμα στοιχεία αφήνουν ανοιχτό το πώς πέθαναν.
Η μελέτη δείχνει επίσης τι μπορεί να προσφέρει μια παλιά συλλογή όταν ξαναδιαβαστεί με μια νέα ερώτηση. Οι αρχικές σημειώσεις δίνουν τη θέση των ταφών. Η νεότερη εξέταση δίνει λεπτομέρειες για τις κακώσεις. Μαζί επιτρέπουν στους ιστορικούς να συζητήσουν τη βία γύρω από ορισμένες βασιλικές ταφές, με πιο συγκεκριμένα στοιχεία για ανθρώπους των οποίων τα ονόματα και οι ζωές παραμένουν σε μεγάλο βαθμό άγνωστα.






