Ερευνητική ομάδα του Κέντρου Αστροφυσικής Harvard & Smithsonian και του Πανεπιστημίου του Όρεγκον ανακοίνωσε ότι ανίχνευσε ραδιοσήμα που προέρχεται απευθείας από έναν εξωπλανήτη, δηλαδή έναν πλανήτη εκτός του ηλιακού μας συστήματος – κάτι που συμβαίνει για πρώτη φορά.
Παρότι οι επιστήμονες αναζητούν διαρκώς ενδείξεις εξωγήινης ζωής, το συγκεκριμένο σήμα δεν σχετίζεται με κάποια προσπάθεια επικοινωνίας από εξωγήινους πολιτισμούς, επισημαίνει το Science Alert. Προέρχεται από το σέλας ενός εξωπλανήτη, ένα φαινόμενο που δημιουργείται όταν φορτισμένα σωματίδια αλληλεπιδρούν με την ατμόσφαιρα και το μαγνητικό πεδίο, απελευθερώνοντας ενέργεια. Αντίστοιχα φαινόμενα παρατηρούνται στη Γη, με τη μορφή του βόρειου και του νότιου σέλατος.
Μέχρι σήμερα είχαν εντοπιστεί ραδιοεκπομπές σε αστρικά συστήματα που φιλοξενούν πλανήτες, χωρίς όμως να μπορεί να προσδιοριστεί με βεβαιότητα αν προέρχονταν από τους ίδιους τους πλανήτες ή από τα άστρα γύρω από τα οποία περιφέρονται.
«Εντοπίσαμε ταχείες, επαναλαμβανόμενες και έντονα κυκλικά πολωμένες εκπομπές, καθώς και συνεχή εκπομπή, σε συχνότητες από 0,85 έως 3,5 GHz», αναφέρουν οι ερευνητές.
Οι παρατηρήσεις πραγματοποιήθηκαν με τη συστοιχία ραδιοτηλεσκοπίων MeerKAT στη Νότια Αφρική, σε τέσσερις διαφορετικές περιόδους το 2025 και το 2026.
Πού βρίσκεται ο εξωπλανήτης
Στόχος ήταν το άστρο Beta Pictoris (Βήτα Οκρίβαντος), σε απόσταση περίπου 63,4 ετών φωτός από τη Γη, γύρω από το οποίο περιφέρονται τρεις γνωστοί πλανήτες: οι Beta Pictoris b, c και d. Οι επιστήμονες κατέγραψαν σύντομες, επαναλαμβανόμενες ραδιοεκπομπές, με έντονη κυκλική πόλωση, χαρακτηριστικό γνώρισμα των σημάτων που παράγονται από το σέλας.
Χρησιμοποιώντας ως σημεία αναφοράς κβάζαρ, δηλαδή εξαιρετικά λαμπρούς γαλαξιακούς πυρήνες, κατάφεραν να προσδιορίσουν με μεγάλη βεβαιότητα ότι η πηγή των σημάτων ήταν ο πλανήτης Beta Pictoris b και όχι το άστρο του.
Ο Beta Pictoris είναι ένας αστέρας «πρώιμου τύπου», πράγμα που σημαίνει ότι είναι θερμότερος, μεγαλύτερος και δομικά διαφορετικός από αστέρες όπως ο Ήλιος μας.
«Κανένας γνωστός φυσικός μηχανισμός που προκαλεί ραδιοεκπομπές σε αστέρια πρώιμου τύπου δεν μπορεί να εξηγήσει την παρατηρούμενη εκπομπή», γράφουν οι ερευνητές.
Τα χαρακτηριστικά του σήματος υποδεικνύουν ότι παράγεται μέσω ενός μηχανισμού γνωστού ως αστάθεια ηλεκτρονικού κυκλοτρονικού μέιζερ (ECMI), ο οποίος ευθύνεται επίσης για ραδιοεκπομπές που συνδέονται με το σέλας στη Γη και στον Δία. Ο μηχανισμός αυτός επιτρέπει στους επιστήμονες να αντλήσουν πληροφορίες για το μαγνητικό πεδίο του πλανήτη.
Μαγνητικό πεδίο χιλιάδες φορές ισχυρότερο από της Γης
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς τους, ο πλανήτης Beta Pictoris b διαθέτει μαγνητικό πεδίο χιλιάδες φορές ισχυρότερο από εκείνο της Γης, εύρημα που συμφωνεί με προηγούμενα θεωρητικά μοντέλα για τις εσωτερικές διεργασίες που δημιουργούν το μαγνητικό πεδίο νεαρών γιγάντιων πλανητών.
Πρόκειται, όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, για την πρώτη άμεση μέτρηση της έντασης του μαγνητικού πεδίου ενός εξωπλανήτη. Η ραδιοεκπομπή του σέλαος ενδέχεται να τροφοδοτείται από την ταχεία περιστροφή του πλανήτη, ο οποίος ολοκληρώνει μία περιστροφή γύρω από τον άξονά του σε μόλις οκτώ έως εννέα ώρες.
Δεκαπλάσιος από τον Δία
Ο Beta Pictoris b ανακαλύφθηκε το 2008 και έχει μάζα περίπου δεκαπλάσια από εκείνη του Δία. Μετά τη νέα ανακάλυψη, οι επιστήμονες σχεδιάζουν να εξετάσουν άλλους επτά γνωστούς γιγάντιους εξωπλανήτες, σε πέντε κοντινά αστρικά συστήματα.
Όπως εκτιμούν, τα ραδιοτηλεσκόπια επόμενης γενιάς, με ευαισθησία πέντε έως επτά φορές μεγαλύτερη από τη σημερινή, θα μπορούσαν να καταστήσουν δυνατή την ανίχνευση αντίστοιχων σημάτων και από αυτούς τους πλανήτες. Η μελέτη τους είναι διαθέσιμη στην πλατφόρμα επιστημονικών προδημοσιεύσεων arXiv.
