Του Γιώργου Σανιδά
Στο διαδίκτυο συνήθως βλέπουμε ανακαινισμένα ή παλιά σκιαθίτικα αρχοντικά που ανήκαν σε οικογένειες καραβοκύρηδων και άλλων επιφανών του νησιού. Πώς ήταν όμως τα σπίτια του λαού;
Το πιο χαρακτηριστικό δείγμα που υπάρχει στο νησί και σώζεται από το 1860, είναι το πατρικό του Παπαδιαμάντη. Τα σπίτια γενικά των απλών ανθρώπων του μόχθου δεν ήταν παραλιακά. Ήταν στις μέσα γειτονιές, σε ισώματα και υψώματα που έβλεπαν τα καλντερίμια με το ψαροκόκκαλο ή τα δασοσκεπή βουνά της δύσης.
Πετρόχτιστα με λάσπη, συνήθως δίπατα, αγροτικού τύπου, κάποια με τσατμάδες για να κερδίζουν χώρο εσωτερικά, μικρά και στριμωγμένα το ένα δίπλα στ’ άλλο. Στο οικοπεδάκι τους οι γονείς έφτιαχναν κι άλλα σπιτάκια μια σταλιά για να προικίσουν τις κόρες και να μπάσουν τους γαμπρούς.
Οι στέγες με τα κεραμίδια, τα μακρόστενα παραθυρόφυλλα και τα τα χαγιάτια ή λιακωτά, δικαιολογούνταν απ’ το ήπιο κλίμα και τη μεγάλη ηλιοφάνεια, αλλά κι απ’ τα υλικά που υπήρχαν διαθέσιμα στο νησί.Το εσωτερικό των σπιτιών, επίσης λιτό κι απέριττο.
Στο ισόγειο ήταν το κατώι για την αποθήκευση του λαδιού, των λιαστών σύκων και του κρασιού, μα και για τα ζωντανά.
Το πάνω πάτωμα ήταν συχνά αβέρτο, ενώ το τζάκι αποτελούσε αναπόσπαστο κομμάτι του σπιτιού και κολλούσε συνήθως δίπλα στην κουζίνα.Οι εξώπορτες, δίφυλλες, σανιδωτές και ασφάλιζαν με αμπάρες.
Οι μικρές αυλές στρωμένες με σχιστόπλακες ή πετραδάκι. Υπήρχαν σ’ αυτες πηγάδια και ξυλόφουρνοι. Και προπαντός υπήρχε η γειτονιά, το λακριντί των νοικοκυράδων στα κατώφλια και καλή καρδιά…
