Του Γιώργου Σανιδά
Κατά τον 19ο αιώνα το μέσο προσδόκιμο ζωής στην Ελλάδα ήταν μόλις 36 έτη ενώ σήμερα έχει διαμορφωθεί στα 81,8 έτη, με τις γυναίκες να φτάνουν τα 84,4 έτη και τους άνδρες τα 79,2 έτη.
Αυτό το εξαιρετικά χαμηλό νούμερο (με βάση τα σημερινά δεδομένα) δεν σήμαινε ότι οι άνθρωποι πέθαιναν απαραίτητα από γηρατειά στα 36 τους, αλλά οφειλόταν κυρίως στην παιδική θνησιμότητα, στις επιδημίες, στους πολέμους και γενικά στις άθλιες συνθήκες διαβίωσης και τις σκληρές χειρονακτικές δουλειές.
Έτσι στα εξήντα οι άνθρωποι έμοιαζαν γέροι, όπως ακριβώς τους γνώρισαν και τους περιέγραψαν οι δύο Αλέξανδροι.
Εξαιρέσεις υπήρχαν σαν τη θεια -Ζωίτσα στο διήγημα ”ΤΑ ΒΑΚΟΥΦΙΚΑ” του Μωραιτίδη, την οποία όμως και πάλι ονομάζει ”γραία”:
”Η θειά-Ζωίτσα ήτο γραία πλέον, έως εξήκοντα ετών. Πλην εκ φύσεως ήτο σκληρά γυνή και κράσεως υγιούς, με δυο ροδινάς παρειάς, ως παρειάς μήλου, θαύμα διά την ηλικίαν της. Είχε σώμα λεπτόν και ην μικρά το ανάστημα ως συμμαζευμένη μέσα εις το μαύρο φουστανάκι της, όπερ έδιδεν εις τας κινήσεις της ασυνήθη κουφότητα κ’ ελευθερίαν, και σχεδόν επετούσεν εις το περπάτημά της. Δεν την έφθανε καμμία, ούτε εκ των νεωτέρων την ηλικίαν.
— Σαν κοριτσάκι πλειο η θειά-Ζωίτσα! έλεγαν.”
Η εξηντάρα φυσικά που υπάρχει ακόμα στη φαντασία όλων μας, είναι η Χαδούλα ή Φραγκογιαννού, η κεντρική ηρωίδα στο κορυφαίο του κοινωνικό και ψυχογραφικό μυθιστόρημα (νουβέλα), «Η Φόνισσα» (1903).
«Η γραία Φραγκογιαννού έκλινε την κεφαλήν επί του στήθους και εσκέπτετο. Εσκέπτετο τα πεντήκοντα ή εξηντα έτη της βασανισμένης ζωής της, τα οποία της εφαίνοντο ως αιώνες. Πόσα είχε πάθει, πόσα είχε υποφέρει! Η ζωή της όλη υπήρξεν ένας διαρκής αγών, μία αδιάκοπος θυσία υπέρ των άλλων.»
Ο ίδιος ο Παπαδιαμάντης άλλωστε πέθανε σε ηλικία 59 ετών, έχοντας ήδη την όψη και την υγεία ενός πολύ καταβεβλημένου, ηλικιωμένου ανθρώπου…
