Η μεγαλύτερη εκκλησιαστική μορφή της Σκιάθου, ο Γέροντας Διονύσιος (1802-1887), για τον οποίο έχουμε γράψει πολλές φορές, το 1866, μετά από πρόσκληση του Επισκόπου Σύρου, Αλέξανδρου Λυκούργου (1827-1875), μετέβη από την Ύδρα, όπου μόναζε, στη Σύρο και ανέλαβε την ετοιμόρροπη Μονή της Αγίας Παρασκευής στην τοποθεσία με την πανοραμική θέα, Αληθινή, ακριβώς πίσω και πάνω απ’ τη Χώρα.
Ο ναός χτίστηκε το 1600 και σήμερα ανήκει στον εφοπλιστή Αθανάσιο Μαρτίνο. Πρόκειται για μια ιδιωτική εκκλησία με τρούλο χτισμένη σε βυζαντινό ρυθμό που ανακατασκευάστηκε και επεκτάθηκε εξ ολοκλήρου απ’ τον Γέροντα της Σκιάθου στα δεκαέξι χρόνια που έμεινε εκεί.
Στη μονή της Σύρου προσέρχονταν αμέτρητοι προσκυνητές για να ακούσουν τις Αγρυπνιές, το κήρυγμα του σοφού Γέροντα και τις διδαχές του.
Το 1869 ο δεκαεννιάχρονος Αλέξανδρος Μωραϊτίδης, φοιτούσε ως μαθητής στη Β’ τάξη του Βαρβακείου των Αθηνών. Τον Γέροντα δεν τον ήξερε, καθότι εκείνος μονίμως έλειπε απ’ τη Σκιάθο, γνώριζε όμως ότι ήταν ανεψιός του καθώς η αδελφή του Διονυσίου, η Αρετή, ήταν η γιαγιά του απ’ τη πλευρά του πατέρα του.
Λόγω της Κρητικής Επανάστασης, τα μαθήματα στα σχολεία των Αθηνών γίνονταν αραιά και που. Έτσι ο Αλέξανδρος πήρε τη μεγάλη απόφαση να δραπετεύσει απ’ την πρωτεύουσα και να πάει στη Σύρο για να γνωρίσει το θείο του και να τον παρακαλέσει να τον κρατήσει κοντά του ως μοναχό.
Τον βρήκε στο κελί του κι εκείνος χάρηκε με την επίσκεψή του και του είπε ‘’πλησίασε τέκνο μου’’. Όταν όμως του εξέθεσε το αίτημά του ο Γέροντας τον αποπήρε κραυγάζοντας:
“Πήγαινε να μάθεις γράμματα! Πήγαινε να μάθεις γράμματα!”
Ο έφηβος Αλέξανδρος έμεινε εμβρόντητος μα έκανε υπακοή. Σηκώθηκε κι έφυγε από τη Σύρο αναβάλλοντας τον ενδόμυχο πόθο του για το τέλος της ζωής του, όπως και τελικά έκανε και εκάρη μοναχός είκοσι μέρες πριν την εκδημία του. Κατ’ αυτόν τον τρόπο όμως τον κέρδισαν τα ελληνικά γράμματα όπου διέπρεψε στη συνέχεια. Αν δεν κρατούσε αυτή τη στάση τότε ο Γέροντας, ο Μωραϊτίδης δεν θα γινόταν αυτός που ξέρουμε σήμερα.
Ο Διονύσιος έμεινε στη Σύρο μέχρι το 1882 κι ύστερα επέστρεψε στη Σκιάθο όπου και απεβίωσε μετά από πέντε χρόνια, πριν προλάβει να ολοκληρώσει το μοναστήρι στον Προφήτη Ηλία το οποίο προόριζε και για σχολείο. Ως το σημείο που έφτασε ο κτήριο, συνέβαλαν ουσιαστικά οι κάτοικοι της Σύρου που, από τη μεγάλη αγάπη τους για τον Γέροντα, ανταποκρίθηκαν στην τελευταία επιθυμία του και έστελναν εμβάσματα για την οικοδόμηση του μοναστηριού…
